Sztuczna inteligencja coraz częściej towarzyszy nam nie tylko w pracy, ale także w życiu prywatnym. Naukowcy przeanalizowali dane tysięcy dorosłych i sprawdzili, czy intensywność korzystania z AI ma związek ze zdrowiem psychicznym. Wyniki pokazują wyraźną zależność, choć jej przyczyny wciąż nie są jednoznaczne.

Sztuczna inteligencja stała się częścią codzienności

Sztuczna inteligencja przestała być ciekawostką technologiczną. W krótkim czasie stała się elementem codziennego funkcjonowania milionów osób. Narzędzia oparte na generatywnej AI wykorzystywane są do pisania tekstów, nauki, pracy, planowania dnia, a także do rozmów o sprawach osobistych. Coraz częściej pełnią rolę cyfrowego asystenta, a niekiedy nawet rozmówcy.

Wraz z rosnącą popularnością tej technologii pojawiają się jednak pytania o możliwe konsekwencje tak intensywnego kontaktu z AI. Badacze zaczynają przyglądać się temu zjawisku nie tylko od strony technologicznej, lecz także psychologicznej.

Najnowsza analiza oparta na dużej próbie dorosłych respondentów sugeruje, że osoby korzystające z AI bardzo często częściej zgłaszają objawy obniżonego nastroju niż ci, którzy sięgają po te narzędzia sporadycznie.

Przebadano ponad 20 tysięcy dorosłych

Badanie objęło ponad 20 tysięcy dorosłych z różnych regionów Stanów Zjednoczonych, reprezentujących zróżnicowane grupy wiekowe, społeczne i zawodowe. Uczestnicy odpowiadali na pytania dotyczące częstotliwości korzystania z AI oraz wypełniali standaryzowane kwestionariusze oceniające nasilenie objawów depresji, lęku i drażliwości.

Około co dziesiąta osoba deklarowała korzystanie z AI codziennie lub kilka razy dziennie. To właśnie w tej grupie częściej pojawiały się podwyższone wyniki wskazujące na pogorszone samopoczucie psychiczne.

Codzienne używanie częściej wiązało się z gorszym nastrojem

Analiza danych pokazała, że osoby intensywnie korzystające z AI częściej skarżyły się na takie objawy jak:

– obniżony nastrój,
– zmęczenie i spadek energii,
– trudności z koncentracją,
– poczucie przeciążenia psychicznego,
– spadek motywacji.

W badaniu wykorzystano narzędzia, które na co dzień stosowane są w diagnostyce przesiewowej w psychologii i psychiatrii. Część respondentów osiągała wyniki sugerujące nie tylko chwilowe pogorszenie nastroju, ale poziom, który może wymagać konsultacji specjalistycznej.

Najsilniejszy związek dotyczył użycia prywatnego

Wyraźna różnica pojawiła się przy analizie celu korzystania z AI. Najsilniejszy związek z gorszym samopoczuciem dotyczył osób, które używały narzędzi AI głównie do celów osobistych, a nie zawodowych czy edukacyjnych.

Wśród intensywnych użytkowników zdecydowana większość deklarowała korzystanie z AI w sferze prywatnej, między innymi do:

– rozmów o osobistych problemach,
– poszukiwania wsparcia emocjonalnego,
– spędzania wolnego czasu,
– zastępowania kontaktów społecznych.

Zdaniem autorów analizy może to sugerować, że kluczowe znaczenie ma sposób wykorzystania technologii, a nie samo jej istnienie.

To nie dowód na to, że AI powoduje depresję

Badacze podkreślają, że uzyskane wyniki pokazują zależność statystyczną, ale nie przesądzają o przyczynie. Istnieją co najmniej dwie możliwe interpretacje:

– intensywne korzystanie z AI może sprzyjać pogorszeniu nastroju, zwłaszcza jeśli ogranicza realne kontakty społeczne,
– osoby już zmagające się z obniżonym samopoczuciem mogą częściej sięgać po AI jako formę wsparcia.

Na obecnym etapie nie da się jednoznacznie stwierdzić, który z tych mechanizmów przeważa.

Podobne wnioski wcześniej dotyczyły mediów społecznościowych

Eksperci zwracają uwagę, że sytuacja przypomina wcześniejsze badania nad wpływem mediów społecznościowych na psychikę. Tam również wykazywano, że:

– umiarkowane korzystanie bywa neutralne lub korzystne,
– bardzo intensywne używanie częściej wiąże się z depresją i lękiem,
– kluczowe znaczenie ma kontekst i sposób korzystania.

W przypadku AI może być podobnie – narzędzie samo w sobie nie jest problemem, ale sposób jego wykorzystywania może mieć znaczenie dla dobrostanu psychicznego.

Temat, który będzie coraz ważniejszy

Autorzy badania podkreślają potrzebę dalszych, długoterminowych analiz wpływu AI na zdrowie psychiczne i relacje społeczne. Tym samym temat ten będzie coraz częściej pojawiał się w badaniach naukowych i debacie publicznej.

Źródło:
Analiza naukowa opublikowana w międzynarodowym czasopiśmie medycznym; omówienia badania w zagranicznych mediach medycznych i naukowych.