Czy każdy może jeść masło orzechowe? W tych przypadkach lepiej zachować ostrożność

Masło orzechowe od lat uchodzi za zdrowy dodatek do diety. Zawiera białko, nienasycone tłuszcze oraz witaminy i minerały, dlatego często pojawia się w jadłospisach osób dbających o zdrowie. Nie oznacza to jednak, że jest produktem odpowiednim dla wszystkich. W niektórych sytuacjach zdrowotnych jego regularne spożywanie może przynieść więcej szkody niż pożytku.

Nawet niewielka ilość może wywołać silną reakcję

Najbardziej oczywistym przeciwwskazaniem jest alergia na orzeszki ziemne. To jedna z najczęstszych alergii pokarmowych na świecie, a reakcja organizmu bywa bardzo gwałtowna. U osób uczulonych nawet niewielka ilość masła orzechowego może wywołać objawy w krótkim czasie – najczęściej w ciągu dwóch godzin od spożycia.

Łagodniejsze reakcje obejmują zwykle pokrzywkę lub wysypkę skórną, swędzenie w okolicach ust i gardła, katar, kichanie, a także dyskomfort żołądka czy nudności. U części osób reakcja alergiczna może obejmować jednocześnie różne części organizmu i szybko się nasilać.

W cięższych przypadkach pojawia się uczucie ucisku w gardle, trudności z oddychaniem lub powtarzające się wymioty. Najgroźniejszą reakcją jest wstrząs anafilaktyczny, który stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Warto pamiętać, że alergia może przebiegać różnie. Nawet jeśli wcześniejsza reakcja była łagodna, kolejny kontakt z orzeszkami ziemnymi może wywołać znacznie poważniejsze objawy. Z tego powodu osoby z potwierdzoną alergią powinny całkowicie unikać produktów zawierających orzeszki ziemne.

Produkt zdrowy, ale bardzo kaloryczny

Masło orzechowe należy do bardziej kalorycznych produktów roślinnych. Standardowa łyżka stołowa (około 16 gramów) dostarcza zwykle od 90 do 100 kilokalorii. Dokładna wartość może się jednak różnić w zależności od składu produktu.

Na kaloryczność wpływają przede wszystkim dodatki takie jak:

• cukier
• dodatkowe oleje roślinne
• sól

Im prostszy skład i większa zawartość samych orzeszków ziemnych, tym bardziej wartościowy jest produkt. Masła orzechowe z dodatkiem cukru i tłuszczów mogą mieć więcej kalorii i niższą wartość odżywczą.

Problem polega jednak na tym, że łatwo zjeść znacznie więcej niż jedną porcję. Kilka łyżek dodanych do kanapek czy owsianki może znacząco zwiększyć dzienną podaż energii. W przypadku osób z nadwagą lub otyłością nadmierne spożycie może utrudniać kontrolę masy ciała.

Dietetycy podkreślają, że masło orzechowe najlepiej traktować jako dodatek do diety, a nie produkt jedzony w dużych ilościach. Choć jest kaloryczne, wyniki badań pokazują, że jego umiarkowane spożycie nie musi prowadzić do przyrostu masy ciała.

Czy masło orzechowe naprawdę tuczy

Masło orzechowe jest produktem bardzo kalorycznym, dlatego wiele osób na diecie podchodzi do niego z dużą ostrożnością. Wbrew obiegowej opinii badania pokazują jednak, że samo jedzenie orzechów czy masła orzechowego nie musi prowadzić do przyrostu masy ciała.

W dużych badaniach obserwacyjnych prowadzonych m.in. przez Harvard T.H. Chan School of Public Health osoby regularnie jedzące orzechy przybierały na wadze mniej niż te, które ich unikały. Naukowcy tłumaczą to m.in. wysoką zawartością białka, zdrowych tłuszczów i błonnika, które zwiększają uczucie sytości i mogą ograniczać podjadanie między posiłkami.

Eksperci podkreślają jednak, że kluczowe znaczenie ma ilość oraz to, jakie produkty są nimi zastępowane w codziennej diecie.

Wysoka zawartość soli w produktach sklepowych

Nie każde masło orzechowe ma taki sam skład. Wiele popularnych produktów dostępnych w sklepach zawiera dodatkową sól, cukier oraz utwardzone tłuszcze roślinne.

Taki skład może być niekorzystny szczególnie dla osób z nadciśnieniem tętniczym. Nadmiar sodu w diecie sprzyja podwyższaniu ciśnienia krwi i zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Dlatego w przypadku problemów z sercem czy ciśnieniem warto wybierać masła orzechowe o możliwie najprostszym składzie, najlepiej zawierające wyłącznie orzeszki ziemne.

Hemofilia – w tym przypadku warto skonsultować dietę z lekarzem

Hemofilia to rzadka choroba genetyczna, która zaburza proces krzepnięcia krwi. U osób z tym schorzeniem nawet niewielkie urazy mogą prowadzić do długotrwałego krwawienia. Z tego powodu dieta często wymaga większej ostrożności i konsultacji z lekarzem lub dietetykiem klinicznym.

Masło orzechowe jest produktem bogatym w tłuszcze i kalorie. Choć samo w sobie nie jest bezpośrednią przyczyną krwawień, w niektórych przypadkach specjaliści zalecają ostrożność przy produktach bardzo tłustych lub wysokoenergetycznych.

Osoby chorujące na hemofilię nie zawsze muszą całkowicie rezygnować z masła orzechowego. Najczęściej ważniejsze jest zachowanie umiaru oraz indywidualne dopasowanie diety po konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Wrażliwy układ trawienny może reagować gorzej

Masło orzechowe zawiera sporą ilość tłuszczu oraz błonnika. U wielu osób działa to korzystnie, ponieważ daje uczucie sytości i stabilizuje poziom cukru we krwi.

Jednak u osób z wrażliwym układem pokarmowym może pojawić się dyskomfort trawienny. Objawy mogą obejmować wzdęcia, uczucie ciężkości w żołądku, ból brzucha czy niestrawność. Osoby z zespołem jelita drażliwego (IBS) lub chorobami zapalnymi jelit (IBD) powinny podchodzić do masła orzechowego z ostrożnością. W takich przypadkach warto obserwować reakcję organizmu i spożywać niewielkie porcje.

Ciąża i karmienie piersią – najważniejsza jest jakość produktu

Kobiety w ciąży i karmiące piersią zazwyczaj mogą jeść masło orzechowe, ale powinny zwracać uwagę na jego skład oraz ilość. Produkt ten bywa kaloryczny i często zawiera dodatki takie jak cukier, sól czy utwardzone tłuszcze. Specjaliści zalecają wybieranie masła orzechowego o prostym składzie, najlepiej zawierającego wyłącznie orzeszki ziemne. Dzięki temu można uniknąć zbędnych dodatków i nadmiaru sodu.

W niewielkich ilościach masło orzechowe może być elementem zbilansowanej diety, ponieważ dostarcza białka, zdrowych tłuszczów i witaminy E.

Ryzyko związane z aflatoksynami

Orzeszki ziemne należą do roślin szczególnie podatnych na rozwój pleśni z rodzaju Aspergillus. Mikroorganizmy te mogą wytwarzać aflatoksyny, czyli związki uznawane za potencjalnie toksyczne dla organizmu.

W krajach europejskich produkty spożywcze są jednak kontrolowane pod kątem ich obecności, dlatego ryzyko jest stosunkowo niewielkie. Mimo to jakość surowca ma znaczenie. Warto wybierać produkty od sprawdzonych producentów i unikać masła orzechowego o podejrzanym zapachu lub smaku.

Kiedy masło orzechowe może być dobrym wyborem

Masło orzechowe może być wartościowym elementem diety, ale nie każdy powinien je spożywać w dużych ilościach. Najwięcej ostrożności powinny zachować osoby z alergią na orzeszki ziemne, wrażliwym układem pokarmowym czy niektórymi chorobami przewlekłymi. W takich przypadkach najlepiej skonsultować dietę z lekarzem lub dietetykiem.

Dla większości zdrowych osób niewielkie porcje masła orzechowego mogą być jednak dobrym dodatkiem do codziennych posiłków. Sprawdza się jako składnik kanapek na śniadanie, kolację lub szybki lunch. Ważne jest jednak wybieranie produktów o prostym składzie i zachowanie umiaru w porcjach.

Źródła:
BBC Future; WebMD, Scienceinsights