Czy wiesz, że gąbka przy zlewie to siedlisko bakterii?
Niepozorna gąbka przy zlewie może być jednym z najbrudniejszych przedmiotów w całej kuchni. Zatrzymuje wilgoć, resztki jedzenia i bakterie, a potem roznosi je dalej na naczynia, blat i dłonie. Problem jest jeszcze większy, gdy jedna gąbka służy do wszystkiego i przez wiele godzin leży mokra obok zlewu. W domu i w pracy ten sam błąd powtarza mnóstwo osób, nawet nie zdając sobie sprawy z ryzyka.
Wilgoć robi tu najgorszą robotę
Brytyjska Food Standards Agency ostrzega wprost, że brudne i wilgotne gąbki oraz ściereczki sprzyjają namnażaniu bakterii i powinny być regularnie zmieniane oraz dokładnie suszone. Problem dotyczy nie tylko domu, ale też kuchni pracowniczych i gastronomii, gdzie jedna wspólna gąbka bywa używana do wielu zadań.
Gąbka nie tylko zbiera brud. Ona go zatrzymuje. Resztki jedzenia, woda i ciepło tworzą środowisko, w którym bakterie mają bardzo dobre warunki do przeżycia. W badaniu opublikowanym w Scientific Reports naukowcy nazwali kuchenne gąbki wręcz „idealnymi inkubatorami dla mikroorganizmów”. To dlatego gąbka, która godzinami leży mokra przy zlewie, nie staje się czystsza od samego płukania pod kranem.
Badacze znaleźli w nich miliardy bakterii
I to dosłownie. W tym samym badaniu lokalne zagęszczenie bakterii w używanych gąbkach sięgało 5,4 × 10¹⁰ komórek na centymetr sześcienny. Naukowcy opisali gąbki jako mikrobiologiczne hot spoty, czyli miejsca wyjątkowo silnie zasiedlone przez drobnoustroje. To nie oznacza automatycznie, że każda taka bakteria wywoła chorobę, ale pokazuje skalę problemu. Taka gąbka może działać jak magazyn zanieczyszczeń i roznosić je dalej po kuchni.
W pracy jedna wspólna gąbka to szczególnie zły pomysł
W wielu kuchniach socjalnych i miejscach pracy nadal wygląda to tak samo: jedna gąbka do kubków, blatu, zlewu i szybkiego sprzątania wszystkiego po kolei. Z punktu widzenia higieny to bardzo słaby nawyk. Food Standards Agency podkreśla, że ściereczki mogą być jedną z głównych przyczyn krzyżowego zanieczyszczenia, a w biznesie spożywczym zaleca używanie jednorazowych ścierek po każdym zadaniu albo świeżo wyczyszczonych i zdezynfekowanych materiałów. Dodatkowo badanie przedstawione przez American Society for Microbiology pokazało, że w warunkach gastronomicznych takie bakterie jak E. coli, Salmonella i Staphylococcus aureus potrafiły przetrwać na kuchennej gąbce nawet do 16 dni.
W domu robimy dokładnie ten sam błąd
Domowa gąbka często leży wilgotna przez pół dnia albo dłużej. Najpierw myjemy nią talerze, potem przecieramy blaty, zlew i wraca ona na swoje miejsce obok kranu. FSA zaleca, by myć albo zmieniać gąbki i ściereczki regularnie, a przed kolejnym użyciem pozwolić im dobrze wyschnąć. Zaleca też używanie różnych materiałów do różnych zadań. W efekcie jedna gąbka może roznosić drobnoustroje po różnych miejscach w kuchni.
Sama dezynfekcja nie zawsze wystarczy
Są badania pokazujące, że gotowanie, chlor czy mycie w zmywarce mogą ograniczać poziom Salmonelli na gąbkach i szczotkach. Ale te same prace pokazują też coś ważniejszego: szczotki są zwykle higieniczniejsze niż gąbki, bo schną szybciej, a bakterie gorzej się w nich utrzymują. W eksperymentach Salmonella przetrwała w części gąbek ponad siedem dni, a w tej schnącej najwolniej nawet namnażała się pierwszego dnia. Dlatego problemem nie jest tylko brak czyszczenia, ale też sam fakt, że gąbka długo pozostaje mokra.
Najprostszy wniosek jest jeden
Jeśli gąbka leży stale mokra przy zlewie, jest używana do wszystkiego i wymieniasz ją dopiero wtedy, gdy zaczyna brzydko pachnieć, to reagujesz za późno. W domu lepiej często ją zmieniać, pozwalać jej wyschnąć i nie używać jednej do wszystkich powierzchni. W pracy wspólna gąbka dla wszystkich to zły standard, bo zamiast sprzątać, może po prostu przenosić bakterie dalej.
Źródła: American Society for Microbiology, Scientific Reports — badanie o mikrobiomie używanych gąbek kuchennych, International Journal of Food Microbiology, Food Standards Agency.
