W tym artykule:
Demencja po 90. roku życia. Co pokazało badanie?
Badanie objęło 805 osób, które w chwili rozpoczęcia obserwacji miały co najmniej 90 lat i nie miały demencji. Mediana wieku wynosiła 92 lata. Uczestników poddawano ocenie funkcji poznawczych co sześć miesięcy.
W czasie obserwacji demencję rozpoznano u 138 osób, czyli 17 proc. uczestników. Jednocześnie 295 osób, czyli 37 proc., zmarło. Ważny jest jednak szczegół: choć badanie trwa od 2018 roku, średni czas obserwacji osób uwzględnionych w tej analizie wynosił około dwóch lat, a nie sześć lat.
Dlatego wyniku 17 proc. nie należy interpretować jako informacji, że tylko tyle osób po dziewięćdziesiątce zachoruje na demencję. Pokazuje on natomiast coś istotnego: samo przekroczenie 90. roku życia nie oznacza automatycznie rozpoznania demencji.
Kobiety po 90. roku życia były bardziej narażone
Naukowcy sprawdzili również, czy różnice obserwowane u młodszych seniorów utrzymują się w bardzo zaawansowanym wieku. Okazało się, że kobiety po 90. roku życia miały około dwukrotnie wyższe ryzyko rozwoju demencji niż mężczyźni.
Różnice pojawiły się także między grupami etnicznymi. U czarnoskórych uczestników ryzyko było o około 75 proc. wyższe niż u uczestników pochodzenia azjatyckiego. Autorzy stwierdzili również wyższą częstość nowych przypadków demencji wśród osób czarnoskórych i latynoskich niż wśród osób białych i azjatyckich.
Nie oznacza to jednak, że pochodzenie etniczne samo w sobie powoduje demencję. Na zdrowie mózgu przez dziesięciolecia wpływa wiele nakładających się czynników.
Gen APOE nadal miał znaczenie po dziewięćdziesiątce
Jednym z ciekawszych elementów badania była analiza genu APOE, którego niektóre warianty są związane z ryzykiem choroby Alzheimera. Wariant APOE ε2 zachował swoje ochronne działanie również u osób po 90. roku życia. U jego nosicieli ryzyko demencji było około 60 proc. niższe.
Inaczej wyglądała sytuacja z wariantem APOE ε4, powszechnie kojarzonym ze zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera. W całej grupie badanych nie wykazano jednoznacznego wzrostu ryzyka demencji związanego z jego obecnością. Naukowcy zauważyli jednak różnice zależne od płci i pochodzenia — efekt był wyraźniejszy m.in. u mężczyzn oraz czarnoskórych uczestników.
Co ciekawe, część osób posiadających APOE ε4 albo mających wcześniej nadciśnienie czy wysoki cholesterol dotarła do dziewięćdziesiątki bez demencji. Badacze chcą teraz sprawdzić, co chroniło ich mózgi mimo występowania znanych czynników ryzyka.
Wiek zwiększa ryzyko, ale nie oznacza diagnozy
Autorzy badania zwracają uwagę, że osoby po dziewięćdziesiątce nadal warto obejmować oceną funkcji poznawczych i działaniami zmniejszającymi ryzyko demencji. Dożycie tak zaawansowanego wieku bez problemów poznawczych nie oznacza bowiem, że zagrożenie całkowicie znika.
Jednocześnie demencja nie powinna być traktowana jako zwykły i nieunikniony element starzenia się. Jeżeli u starszej osoby pojawiają się nowe problemy z pamięcią, orientacją, wykonywaniem codziennych czynności lub wyraźna zmiana zachowania, warto skonsultować je z lekarzem zamiast tłumaczyć wszystko samym wiekiem.
