Dlaczego paznokcie u nóg grubieją? Nie zawsze chodzi o grzybicę

Paznokcie u stóp rosną wolniej niż paznokcie u rąk i częściej są narażone na ucisk, wilgoć, mikrourazy oraz kontakt z grzybami. Dlatego zmiany na płytce mogą rozwijać się miesiącami, a nawet latami. Najpierw paznokieć może tylko lekko zżółknąć albo stać się trudniejszy do obcięcia. Z czasem robi się grubszy, twardszy, bardziej kruchy i może zacząć odklejać się od łożyska.

Mayo Clinic wskazuje, że jedną z częstych przyczyn grubienia paznokci u stóp jest wiek, bo z czasem tempo wzrostu płytki paznokciowej spowalnia. Do innych możliwych powodów należą m.in. grzybica, łuszczyca, urazy oraz zbyt ciasne obuwie.

Jeśli paznokieć grubieje, żółknie, brązowieje, kruszy się albo zaczyna nieprzyjemnie pachnieć, wiele osób od razu podejrzewa grzybicę. I rzeczywiście, grzybicza infekcja paznokcia może powodować pogrubienie, przebarwienie, łamliwość oraz oddzielanie się płytki od łożyska. Mayo Clinic opisuje, że infekcja zwykle zaczyna się od białej lub żółtobrązowej plamki pod końcówką paznokcia, a z czasem może prowadzić do jego zgrubienia i kruszenia.

NHS Inform również podaje, że grzybicza infekcja paznokcia może sprawiać, że paznokieć staje się gruby, przebarwiony i łatwo się łamie. Jednocześnie zaznacza, że taka infekcja zwykle nie jest groźna, ale jej leczenie może trwać długo.

Ważne jest jednak jedno: nie każdy gruby paznokieć to grzybica. Podobnie mogą wyglądać zmiany po urazach, długim ucisku butów, łuszczycy albo naturalnym starzeniu się paznokcia. Dlatego jeśli problem się nasila, lepiej nie leczyć go miesiącami "na oko".

Paznokcie u nóg często grubieją u osób, które noszą ciasne buty, buty z wąskimi noskami albo obuwie uciskające palce. Problem może dotyczyć także osób aktywnych fizycznie, które dużo chodzą, biegają, pracują na stojąco albo regularnie obijają paznokcie o przód buta.

Nie musi dojść do jednego dużego urazu. Czasem wystarczy powtarzany nacisk. Paznokieć broni się wtedy przed przeciążeniem, zaczyna narastać, zmienia kształt i robi się twardszy. Najczęściej widać to na dużym palcu, bo to on najczęściej uderza o but i najmocniej pracuje podczas chodzenia.

U osób starszych grubsze paznokcie u nóg są częstym problemem. Płytka może rosnąć wolniej, stawać się twardsza i mniej elastyczna. Do tego dochodzą lata chodzenia w różnych butach, drobne urazy, słabsze krążenie i trudniejsza pielęgnacja stóp.

Nie oznacza to, że każdą zmianę można zrzucić na wiek. Jeśli paznokieć nagle zmienia kolor, boli, kruszy się, odkleja albo wokół niego pojawia się stan zapalny, warto skonsultować się z lekarzem, dermatologiem lub podologiem.

Grubienie paznokci może mieć też związek z chorobami skóry, zwłaszcza łuszczycą. Paznokcie mogą wtedy nie tylko grubieć, ale też robić się nierówne, pofałdowane, kruche, przebarwione albo oddzielać się od łożyska. Czasem pojawiają się drobne wgłębienia, które wyglądają jak nakłucia.

Mayo Clinic wymienia łuszczycę jako jedną z możliwych przyczyn grubienia paznokci u stóp. Cleveland Clinic wskazuje też, że łuszczyca, uraz paznokcia, cukrzyca, nadpotliwość, zaburzenia krążenia i osłabiona odporność mogą zwiększać ryzyko problemów z paznokciami, w tym infekcji grzybiczych.

Do specjalisty warto zgłosić się szczególnie wtedy, gdy paznokieć:

• szybko grubieje lub zmienia kształt;
• robi się żółty, brązowy, zielonkawy albo czarny;
• kruszy się, łamie lub odkleja od skóry;
• boli przy chodzeniu albo uciska w bucie;
• ma nieprzyjemny zapach;
• powoduje stan zapalny skóry wokół palca;
• wrasta lub zaczyna ranić skórę;
• dotyczy osoby z cukrzycą, zaburzeniami krążenia albo obniżoną odpornością.

Przy cukrzycy problemy ze stopami wymagają szczególnej ostrożności. CDC przypomina, że cukrzyca może pogarszać krążenie i uszkadzać nerwy, przez co rany łatwiej się zakażają i trudniej goją. Mayo Clinic także wymienia cukrzycę, zaburzenia przepływu krwi i osłabioną odporność jako czynniki zwiększające ryzyko grzybicy paznokci.

Gruby paznokieć kusi, żeby mocno spiłować, wyciąć albo "wydłubać" zalegający pod nim materiał. Lepiej tego nie robić agresywnie. Można uszkodzić skórę, zrobić ranę, doprowadzić do krwawienia albo pogorszyć stan zapalny.

Nie warto też przez wiele miesięcy stosować przypadkowych preparatów przeciwgrzybiczych bez pewności, że przyczyną jest grzybica. Leczenie paznokci jest długie, a jeśli problem wynika z urazu, łuszczycy albo ucisku butów, sam lakier przeciwgrzybiczy może nie dać oczekiwanego efektu.

Przy pogrubiałych paznokciach najważniejsza jest delikatna, regularna pielęgnacja. Paznokcie najlepiej skracać po kąpieli lub po namoczeniu stóp, kiedy płytka jest trochę bardziej miękka. Należy ciąć je prosto, bez zbyt głębokiego wycinania boków, bo to może sprzyjać wrastaniu.

Warto też:

• nosić wygodne buty z miejscem na palce;
• dokładnie osuszać stopy po kąpieli;
• zmieniać skarpety, gdy stopy się pocą;
• nie chodzić boso pod publicznym prysznicem, na basenie i w szatni;
• nie pożyczać cążek, pilników i obcinaczy;
• regularnie dezynfekować narzędzia do paznokci;
• zgłosić się do podologa, jeśli paznokieć jest bardzo twardy i trudny do skrócenia.

American Academy of Dermatology podaje, że przy leczeniu grzybicy paznokci dermatolog może zalecić m.in. preparaty z mocznikiem, które pomagają zmiękczyć pogrubiały paznokieć i poprawić działanie leków miejscowych. To jednak powinno być dobrane do konkretnej sytuacji, a nie stosowane przypadkowo przy każdej zmianie paznokcia.

To zależy od przyczyny. Jeśli winna jest grzybica, leczenie może wymagać preparatów miejscowych, leków doustnych albo oczyszczania paznokcia przez specjalistę. Mayo Clinic zaznacza, że leczenie grzybicy paznokci zależy od nasilenia problemu i rodzaju grzyba, może trwać miesiącami, a nawroty są częste.

Jeśli paznokieć pogrubiał przez uraz lub wieloletni ucisk, poprawa może być wolna, bo paznokcie u stóp odrastają długo. Czasem najważniejsze jest odciążenie palca, zmiana butów i regularna opieka podologiczna. Przy łuszczycy albo chorobach przewlekłych trzeba natomiast leczyć nie tylko sam paznokieć, ale też przyczynę problemu.

Grubienie paznokci u nóg nie powinno być powodem do paniki, ale nie warto go lekceważyć. Czasem to efekt wieku albo ucisku butów, a czasem objaw grzybicy, łuszczycy, urazu lub problemów zdrowotnych. Jeśli paznokieć zmienia kolor, boli, kruszy się, odkleja albo utrudnia chodzenie, najlepiej pokazać go specjaliście. Im wcześniej ustalisz przyczynę, tym łatwiej dobrać właściwą pielęgnację i uniknąć pogorszenia problemu.

Uwaga: tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji medycznej. Przy bólu, stanie zapalnym, cukrzycy, zaburzeniach krążenia lub szybko postępujących zmianach paznokcia warto skontaktować się z lekarzem, dermatologiem albo podologiem.

Źródła: Mayo Clinic, NHS, American Academy of Dermatology, Cleveland Clinic, CDC, Diabetes UK