Jak obchodzi się Boże Narodzenie w Wielkiej Brytanii

Boże Narodzenie w Wielkiej Brytanii wygląda inaczej niż w Polsce. To święta pełne rodzinnych rytuałów, luzu i tradycji, które przez lata stały się symbolem brytyjskiej kultury. Dla wielu osób, które mieszkają na Wyspach — również Polaków i innych obcokrajowców — grudzień staje się czasem łączenia tego, co znane z domu, z tym, co typowe dla UK. Dzięki temu powstaje świąteczna mieszanka, która z każdym rokiem jest coraz bardziej różnorodna.

24 grudnia – zwykły dzień, który zaskakuje większość przyjezdnych

W Wielkiej Brytanii 24 grudnia nie ma charakteru święta. To normalny dzień pracy, zakupów i przygotowań. Wieczorem Brytyjczycy odpoczywają, pakują prezenty i szykują się na 25 grudnia. Nie ma Wigilii, nie ma formalnej kolacji ani zestawu potraw, które trzeba przygotować.

Dla obcokrajowców przyzwyczajonych do obchodzenia Wigilii — w tym Polaków, Irlandczyków, Włochów czy Portugalczyków — to często duże zaskoczenie. W wielu domach emigrantów 24 grudnia pozostaje ważnym dniem. Gotują własne tradycyjne dania, zapalają świece, śpiewają kolędy i w ten sposób przenoszą fragment własnej kultury na brytyjską ziemię.

Ciekawym zjawiskiem jest to, że Brytyjczycy lubią odkrywać zwyczaje innych narodów. Często zapraszani są na wigilijne kolacje, próbują potraw i z czasem sami wprowadzają drobne elementy tych tradycji do swoich świąt.

25 grudnia – świąteczne centrum życia w UK

Christmas Day to najważniejszy dzień świąt. Rano otwiera się prezenty — i nikt nie czeka do wieczora. To radosny, rodzinny moment, który od razu wprowadza wszystkich w świąteczny nastrój.

Około południa zaczyna się przygotowanie Christmas Dinner. Danie główne to indyk, choć wiele rodzin wybiera gęś, jagnięcinę lub wołowinę. Popularne są też wersje wegetariańskie. Obowiązkowe dodatki to pieczone ziemniaki, warzywa, gravy i słynne pigs in blankets. Na wielu stołach pojawia się też brukselka — warzywo, które Brytyjczycy niemal uznają za symbol świąt.

Świąteczny obiad jest długi, rodzinny i pełen humoru. Przy stole rozrywa się Christmas crackers — kolorowe tuby, z których wypada papierowa korona, mały prezent i żart. W wielu domach każdy zakłada koronę, niezależnie od wieku.

Święta mają też element królewskiej tradycji. O 15:00 emitowane jest przemówienie monarchy, które oglądają miliony rodzin.

Desery, które wyróżniają brytyjskie święta

Christmas pudding to symbol brytyjskiego Bożego Narodzenia. Ciężki, korzenny, pełen bakalii — przygotowuje się go nawet kilka tygodni wcześniej. Podczas podania często polewa się go alkoholem i podpala. Innym popularnym deserem jest trifle, czyli warstwowy deser z kremem, galaretką i owocami.

Obcokrajowcy mieszkający w Wielkiej Brytanii często próbują tych słodkości z ciekawością. Wielu odtwarza je potem w swoich domach, dodając własne wariacje na temat.

Nie tylko indyk i pudding

W Wielkiej Brytanii świąteczne jedzenie jednak nie kończy się na indyku i puddingu. Brytyjczycy mają naprawdę rozbudowane menu, a wiele potraw pojawia się co roku niemal w każdym domu. To jedzenie proste, sycące i bardzo „zimowe”, stworzone pod rodzinne spotkania.

• Roast potatoes
  To pieczone ziemniaki przygotowane tak, żeby miały chrupiącą skórkę i miękki środek. Brytyjczycy są o nie bardzo dumni. W wielu domach to najważniejszy dodatek do świątecznego obiadu.

• Brussels sprouts
  Brukselka jest symbolem brytyjskich świąt. Najczęściej podaje się ją gotowaną lub podsmażaną z boczkiem, cebulą i kasztanami. Większość Brytyjczyków je ją tylko raz w roku — właśnie w Boże Narodzenie.

• Stuffing
  To farsz z ziół, bułki tartej, cebuli i czasem mięsa. Podaje się go obok indyka, a nie w środku, jak można by się spodziewać. Wersji na stuffing jest mnóstwo — od bardzo prostych po z kasztanami, żurawiną czy jabłkami.

• Yorkshire puddings
  To pieczone, lekkie „miseczki” z ciasta naleśnikowo-puddingowego. W święta często trafiają na stół, choć najbardziej kojarzą się z niedzielnym obiadem. Brytyjczycy uwielbiają je maczać w sosie gravy.

• Gravy
  Gęsty sos pieczeniowy, który polewa się prawie wszystko — indyka, ziemniaki, warzywa, pudding yorkshire. Dla wielu rodzin to najważniejsza część obiadu.

• Cranberry sauce
  Sos żurawinowy, który podaje się do mięsa, zwłaszcza indyka. Delikatnie słodki, przełamuje smak całego dania.

• Red cabbage
  Czerwona kapusta duszona na słodko, czasem z jabłkami i cynamonem. To jedno z najpopularniejszych świątecznych warzyw w UK.

• Cauliflower cheese
  Kalafior zapiekany w sosie serowym. Bardzo sycące danie, które dobrze pasuje do zimowej kuchni.
• Parsnips
• Pasternak, często pieczony z miodem albo syropem klonowym. To warzywo typowe dla brytyjskiej kuchni, a na święta pojawia się prawie zawsze.
• Gammon
• Szynka pieczona lub gotowana, zwykle podawana z miodowo-musztardową glazurą. W wielu domach jest daniem obok indyka albo alternatywą dla osób, które indyka nie lubią.
• Smoked salmon
• W wielu rodzinach na śniadanie w Christmas Day podaje się łososia wędzonego z jajecznicą lub kremowym serem.

Świąteczne wypieki i słodkości:

• Mince pies – małe kruche babeczki nadziewane mieszanką bakalii, przypraw i czasem alkoholu.
• Yule log – rolada czekoladowa przypominająca wyglądem świąteczne polano.
• Stollen – choć to niemiecki wypiek, w Wielkiej Brytanii jest bardzo popularny.
• Mulled wine – odpowiednik polskiego grzańca, podawany na jarmarkach i w domach.
  

26 grudnia – Boxing Day, święto luzu i zakupów

Dla Brytyjczyków Boxing Day to połączenie odpoczynku, rodzinnych spotkań i… dużych wyprzedaży. Drugi dzień świąt, który nie ma religijnego charakteru — jest bardziej „społeczny” i „familijny”. W sklepach już rano ustawiają się kolejki. To dzień, w którym wiele rodzin wychodzi na spacery, ogląda mecze Premier League albo spędza czas przed telewizorem.

Obiad jest prostszy niż dzień wcześniej i często powstaje z resztek. Boxing Day ma w sobie coś, co trudno znaleźć w innych krajach. To święto bez presji, bez wielkich przygotowań, za to pełne swobody. Wiele rodzin po prostu cieszy się tym, że mogą nic nie robić. W domach królują ciepłe koce, filmy świąteczne i ogromne kubki herbaty. Brytyjczycy robią gorące kakao, dodają marshmallows, czasem bitą śmietanę i posypkę czekoladową.

To nie jest typowy brytyjski „must have”, ale zdecydowanie wpisuje się w świąteczny klimat i mocno wciąga także obcokrajowców mieszkających na Wyspach. To też dzień, w którym chętnie odwiedza się znajomych, bo atmosfera jest dużo bardziej nieformalna niż 25 grudnia.

Świąteczne tradycje w różnych częściach Wielkiej Brytanii – Anglia, Szkocja i Walia

Choć Wielka Brytania obchodzi Boże Narodzenie według wspólnego kalendarza, poszczególne regiony mają swoje własne zwyczaje i detale, które tworzą wyjątkowy klimat. W Anglii dominują klasyczne elementy znane z filmów — Christmas crackers, indyk, mince pies i przemówienie monarchy. Angielskie miasta słyną też z rozbudowanych iluminacji, a wiele miasteczek organizuje parady Mikołajów i lokalne koncerty kolęd.

W Szkocji święta są spokojniejsze, ale bardzo rodzinne. W wielu szkockich domach na stole zamiast indyka pojawia się pieczeń wołowa albo szynka. Szkoci chętnie podają też cranachan — deser z owocami, whisky i płatkami owsianymi. Co ciekawe, jeszcze kilkadziesiąt lat temu Boże Narodzenie w Szkocji nie było tak uroczyste jak dziś, bo większy nacisk kładziono na Hogmanay, czyli huczne obchody Nowego Roku. Do dziś 31 grudnia potrafi być tam ważniejszym wydarzeniem niż święta.

Walia ma swoje własne tradycje kolędnicze i silnie rozwinięte śpiewanie carols w lokalnych społecznościach. Walijskie chóry są znane w całym kraju, a w wielu wsiach organizuje się wspólne śpiewanie w kościołach i centrach społecznych. Na stołach pojawia się często Welsh cakes, a także bara brith — słodki chleb z bakaliami. W Walii popularne są też lokalne jarmarki, często mniejsze, ale bardzo klimatyczne.

Każdy region ma swój rytm i własne drobne zwyczaje, które tworzą barwną mozaikę brytyjskiego świętowania. Obcokrajowcy szybko zauważają te różnice i często wybierają to, co najbardziej im odpowiada — jedni zakochują się w szkockim Hogmanay, inni w walijskich kolędach, a jeszcze inni pozostają wierni świętom w angielskim stylu.

Święta w wielokulturowej Wielkiej Brytanii – jak różne tradycje łączą się przy jednym stole

Wielka Brytania od lat jest domem dla ludzi z całego świata, dlatego Boże Narodzenie coraz częściej wygląda inaczej niż kilkadziesiąt lat temu. Polacy przynoszą do UK tradycję Wigilii i dzielenia się opłatkiem. Włosi wprowadzają potrawy z owocami morza, takie jak fritto misto czy insalata di mare. Portugalczycy serwują bacalhau w kilku wersjach, a Hiszpanie turrón, polvorones i roscones.

W rodzinach pochodzących z Indii czy Pakistanu pojawiają się aromatyczne dania, które zamieniają resztki z Christmas Dinner w curry lub biryani. Karaibskie społeczności przygotowują rum cake oraz sorrel drink z hibiskusa. Francuzi podają bûche de Noël, Niemcy — stollen i lebkuchen, a Irlandczycy pieką brązowy chleb sodowy jako dodatek do świątecznych śniadań.

W wielu szkołach dzieci przynoszą potrawy z krajów pochodzenia swoich rodziców, a świąteczne jarmarki zmieniają się w miejsca, gdzie można spróbować kuchni z Europy, Azji, Afryki i Ameryki. Brytyjczycy chętnie podchwytują te nowe tradycje — w ich domach coraz częściej pojawiają się panettone, polskie pierogi, hiszpański turrón, portugalskie ciastka i niemiecki stollen.

Podsumowanie

Ta wymiana zwyczajów sprawia, że Boże Narodzenie w UK jest dziś bardziej różnorodne niż kiedykolwiek. Łączy to, co tradycyjne, z tym, co nowe, i daje ogromną swobodę tworzenia własnych rodzinnych rytuałów. Dla wielu osób mieszkających na Wyspach to właśnie ta otwartość sprawia, że święta nabierają wyjątkowego charakteru — są inne niż w domu, ale jednocześnie bardzo bliskie. W dużych miastach, takich jak Londyn, Manchester, Birmingham czy Glasgow, Boże Narodzenie już od dawna nie wygląda wyłącznie „po brytyjsku”. Widać to w sklepach, na jarmarkach, w szkołach, a przede wszystkim w domach, gdzie spotykają się tradycje z wielu kontynentów.