Masz firmę i emeryturę? Sprawdź, kiedy składka zdrowotna z działalności nie jest obowiązkowa

W 2026 r. trzeba przede wszystkim sprawdzić wysokość świadczenia, przychód z firmy oraz formę opodatkowania.

Osoba, która pobiera emeryturę i jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą, ma dwa tytuły do ubezpieczenia zdrowotnego.

Co do zasady składka jest więc rozliczana:

• od emerytury,
• oraz oddzielnie z działalności gospodarczej.

ZUS wyjaśnia, że jeżeli ubezpieczony ma kilka tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego, składkę należy co do zasady opłacać z każdego z nich. Przykładem jest właśnie jednoczesne pobieranie emerytury i prowadzenie firmy.

Przepisy przewidują jednak wyjątek dla części emerytów i rencistów prowadzących działalność.

Aby skorzystać ze zwolnienia, trzeba najpierw spełnić warunek dotyczący wysokości emerytury lub renty. Miesięczne świadczenie nie może przekraczać kwoty minimalnego wynagrodzenia.

W 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto. Jeżeli emerytura lub renta nie przekracza tej kwoty, trzeba dodatkowo spełnić jeden z dwóch warunków:

• miesięczny przychód z działalności nie przekracza 50 proc. kwoty najniższej emerytury albo
• przedsiębiorca opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Dopiero połączenie warunku dotyczącego wysokości świadczenia z jednym z powyższych kryteriów pozwala skorzystać ze zwolnienia ze składki zdrowotnej z działalności.

Od 1 marca 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł miesięcznie.

Połowa tej kwoty to około 989,25 zł. Oznacza to, że emeryt, którego świadczenie nie przekracza 4806 zł miesięcznie, może skorzystać ze zwolnienia, jeśli jego miesięczny przychód z działalności nie przekracza 50 proc. najniższej emerytury, czyli obecnie około 989,25 zł.

Trzeba zwrócić uwagę na jedno istotne słowo: przychód.

Nie chodzi o dochód pozostający po odjęciu kosztów prowadzenia firmy. Jeśli przedsiębiorca osiągnie wyższy przychód, nawet przy niewielkim faktycznym dochodzie, może przekroczyć limit uprawniający do zwolnienia.

Przykład może to dobrze pokazać. Emeryt pobiera 3500 zł świadczenia miesięcznie i prowadzi niewielką działalność gospodarczą.

Jego emerytura jest niższa niż minimalne wynagrodzenie wynoszące w 2026 r. 4806 zł. Nie oznacza to jednak jeszcze, że nie musi płacić składki zdrowotnej z firmy.

Jeżeli nie rozlicza działalności w formie karty podatkowej, trzeba sprawdzić miesięczny przychód z działalności.

Jeśli mieści się on w limicie wynoszącym 50 proc. najniższej emerytury, emeryt może spełniać warunki zwolnienia. Jeżeli przychód przekroczy ten próg, zwolnienie na tej podstawie nie przysługuje.

Limit przychodu nie jest jedyną drogą do zwolnienia. Jeżeli emerytura lub renta nie przekracza minimalnego wynagrodzenia, a przedsiębiorca opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej, również może nie opłacać składki zdrowotnej z działalności.

W tym wariancie nie stosuje się dodatkowo limitu 50 proc. najniższej emerytury. Trzeba jednak pamiętać, że obecnie nie każdy przedsiębiorca może wybrać kartę podatkową. Jest to wygaszana forma opodatkowania, z której korzystają zasadniczo podatnicy kontynuujący wcześniejsze rozliczenie na tych zasadach.

To bardzo ważna różnica. Emeryt nie może na podstawie opisanych przepisów zrezygnować ze składki zdrowotnej pobieranej od jego świadczenia emerytalnego.

Zwolnienie dotyczy tylko dodatkowej składki związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dlatego emeryt, który nie prowadzi firmy, nie może zastosować opisanych zasad po to, aby ZUS przestał pobierać składkę zdrowotną z jego emerytury.

Wysokość składki zależy od sposobu opodatkowania działalności. Dla przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej lub podatku liniowego minimalna podstawa składki w roku składkowym od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r. wynosi 4806 zł.

Minimalna składka wynosi w tym okresie 432,54 zł miesięcznie. Wyjątkiem był styczeń 2026 r., za który minimalna składka wynosiła 314,96 zł.

Dla przedsiębiorców rozliczających się kartą podatkową składka w 2026 r. również wynosi 432,54 zł miesięcznie, jeśli przedsiębiorca nie korzysta ze zwolnienia.

Inne zasady dotyczą m.in. przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.

Emeryt spełniający warunki zwolnienia nadal podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zmienia się obowiązek opłacenia składki z działalności, a nie sam fakt objęcia ubezpieczeniem. W odpowiednich dokumentach rozliczeniowych składkę wykazuje się wówczas w wysokości 0 zł.

Nie warto więc po prostu samodzielnie przestać płacić składki bez sprawdzenia, czy wszystkie wymagane warunki zostały spełnione.

Kto może skorzystać? Najprościej sprawdzić trzy rzeczy

W 2026 r. emeryt prowadzący działalność powinien sprawdzić:

1. Ile wynosi jego emerytura lub renta?
2. Nie może przekraczać miesięcznie minimalnego wynagrodzenia, czyli obecnie 4806 zł.
3. Ile wynosi miesięczny przychód z działalności?
4. Jeśli przedsiębiorca korzysta z wariantu opartego na przychodzie, nie może on przekraczać 50 proc. najniższej emerytury — obecnie około 989,25 zł.
5. Czy rozlicza się kartą podatkową?
6. To alternatywny warunek pozwalający na zwolnienie, o ile wysokość emerytury lub renty nie przekracza minimalnego wynagrodzenia.

Najważniejsze jest więc doprecyzowanie: nie chodzi o zwolnienie emeryta ze składki zdrowotnej od emerytury. Chodzi o możliwość nieopłacania dodatkowej składki z prowadzonej działalności gospodarczej po spełnieniu ustawowych warunków.

Źródła: Zakład Ubezpieczeń Społecznych – zasady opłacania składki zdrowotnej przy kilku tytułach do ubezpieczenia; ZUS – informacje dotyczące zwolnienia emerytów i rencistów prowadzących działalność gospodarczą; ZUS – wysokość najniższej emerytury od 1 marca 2026 r.; ZUS – wysokość składki zdrowotnej przedsiębiorców w 2026 r.