Naukowcy sprawdzili napoje gazowane. Wyniki mogą zaskakiwać

Słodzone napoje gazowane należą do najczęściej spożywanych napojów na świecie. Coraz więcej badań wskazuje jednak, że ich regularne picie może mieć związek nie tylko z otyłością czy cukrzycą, ale także ze zdrowiem psychicznym. Naukowcy zwracają uwagę szczególnie na rolę mikrobiomu jelitowego oraz tzw. osi jelito–mózg. Zaburzenia równowagi bakterii jelitowych mogą bowiem wpływać na funkcjonowanie układu nerwowego i samopoczucie.

Badanie z „JAMA Psychiatry”

Na możliwy związek między spożyciem napojów gazowanych a zdrowiem psychicznym wskazuje badanie „Soft Drink Consumption and Depression Mediated by Gut Microbiome Alterations”, opublikowane w 2025 roku w czasopiśmie JAMA Psychiatry.

Analiza objęła 932 osoby w wieku od 18 do 65 lat, w tym 405 pacjentów z dużą depresją oraz 527 osób zdrowych. Naukowcy zauważyli, że częstsze spożywanie napojów gazowanych było powiązane z większym prawdopodobieństwem występowania objawów depresji.

Autorzy badania podkreślają jednak, że wyniki wskazują na związek statystyczny, a nie na bezpośrednią przyczynę choroby. Oznacza to, że napoje gazowane mogą być jednym z elementów stylu życia powiązanych z ryzykiem depresji, ale nie można stwierdzić, że same ją wywołują.

Kobiety bardziej narażone

Badacze zauważyli również, że zależność między spożyciem napojów gazowanych a depresją była wyraźniejsza u kobiet niż u mężczyzn. W analizowanej grupie częstsze picie takich napojów wiązało się u kobiet z około 17 proc. wyższym ryzykiem wystąpienia depresji.

Naukowcy zwracają uwagę, że różnice te mogą wynikać m.in. z odmiennych mechanizmów metabolicznych i hormonalnych oraz z różnic w reakcjach mikrobiomu jelitowego na dietę. Jednocześnie podkreślają, że potrzebne są dalsze badania, aby dokładniej wyjaśnić te zależności.

Jelita mogą wpływać na mózg

Autorzy badania wskazują, że jednym z możliwych mechanizmów jest wpływ napojów gazowanych na mikrobiom jelitowy. W analizach zauważono zmiany w składzie bakterii jelitowych, w tym większą obecność bakterii z rodzaju Eggerthella, które w innych badaniach częściej obserwowano u osób z depresją.

Zmiany w mikrobiomie mogą oddziaływać na tzw. oś jelito–mózg, czyli system komunikacji między układem pokarmowym a układem nerwowym. Zaburzenie równowagi bakterii jelitowych może wpływać na procesy zapalne w organizmie oraz na produkcję neuroprzekaźników odpowiedzialnych za regulację nastroju. Naukowcy podkreślają, że właśnie ta zależność między jelitami a mózgiem może częściowo tłumaczyć związek między dietą a zdrowiem psychicznym.

Eksperci zwracają uwagę na dietę

Eksperci podkreślają, że dieta może mieć istotne znaczenie dla zdrowia psychicznego. Dr Uma Naidoo z Harvard Medical School w rozmowie z „Medscape Medical News” zwraca uwagę, że nadmierne spożycie wysoko przetworzonych produktów i słodzonych napojów może negatywnie wpływać na mikrobiom jelitowy.

Podobne wnioski przedstawia dr Sharmili Edwin Thanarajah z Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie. Wskazuje na rosnące znaczenie badań nad wpływem diety na funkcjonowanie mózgu i zdrowie psychiczne.

Znaczenie codziennych nawyków

Specjaliści zaznaczają, że pojedynczy napój nie przesądza o zdrowiu psychicznym. Problem może pojawiać się wtedy, gdy słodzone napoje gazowane stają się stałym elementem codziennej diety.

Dlatego w wielu rekomendacjach zdrowotnych podkreśla się znaczenie ograniczenia napojów słodzonych i zastępowania ich wodą lub napojami bez dodatku cukru. Taka zmiana może mieć znaczenie nie tylko dla zdrowia metabolicznego, ale również dla funkcjonowania mózgu i samopoczucia.

Źródła: JAMA Psychiatry (2025) – „Soft Drink Consumption and Depression Mediated by Gut Microbiome Alterations”, Medscape Medical News, Harvard Medical School, Uniwersytet Goethego we Frankfurcie