Pijesz kawę w nocy? Naukowcy zauważyli zaskakujący efekt
Nocna kawa kojarzy się głównie z problemami ze snem. Nowe badanie sugeruje jednak, że sprawa może sięgać dalej. Naukowcy z University of Texas at El Paso zaobserwowali, że kofeina podawana nocą zwiększała impulsywne zachowania u muszek owocowych. Co ważne, efekt był wyraźniejszy u samic, ale to wciąż nie jest dowód, że identycznie działa to u ludzi.
Nie chodziło o ludzi, tylko o muszki owocówki
Badanie opublikowane w iScience dotyczyło Drosophila melanogaster, czyli muszki owocowej, często wykorzystywanej w badaniach nad zachowaniem i pracą układu nerwowego. Zespół kierowany przez Ericka Saldesa, Paula Sabandala i Kyung-An Han sprawdzał, czy znaczenie ma nie tylko sama kofeina, ale też pora jej podania.
Kofeina nocą, a nie w dzień
Naukowcy podawali muszkom kofeinę w różnych warunkach: w różnych dawkach, w dzień albo w nocy, a także w połączeniu z pozbawieniem snu. Potem sprawdzali, czy owady potrafią zahamować ruch, gdy pojawiał się dla nich nieprzyjemny bodziec w postaci silnego podmuchu powietrza. Według opisu badania muszki, które dostały kofeinę nocą, gorzej hamowały zachowanie i częściej reagowały bardziej impulsywnie. Tego samego efektu nie zaobserwowano po kofeinie podawanej w dzień.
Kobiety mogą zwrócić uwagę na ten wątek, ale z ostrożnością
W badaniu samice muszek reagowały mocniej niż samce, mimo podobnego poziomu kofeiny w organizmie. Autorzy zaznaczyli też, że owady nie mają ludzkich hormonów, takich jak estrogen, więc za różnicą prawdopodobnie stoją inne czynniki genetyczne lub fizjologiczne. To ciekawy trop, ale nie powinien być przedstawiany tak, jakby już dziś udowodniono identyczny efekt u kobiet pijących kawę wieczorem.
To nie był tylko efekt niewyspania
To jeden z najciekawszych elementów pracy. Z opisu abstraktu wynika, że wzrost impulsywności nie sprowadzał się po prostu do większej aktywności ani do samego braku snu. Autorzy napisali, że działo się to niezależnie od hiperaktywności lub utraty snu, a w mechanizmie ważną rolę odgrywała sygnalizacja dopaminowa. Innymi słowy, badacze sugerują, że nocna kofeina może wpływać na kontrolę zachowania w bardziej złożony sposób niż tylko przez „pobudzenie”.
Co z tego wynika dla ludzi
Tu trzeba postawić wyraźną granicę. To badanie na modelu zwierzęcym, a nie na ludziach, więc nie można z niego uczciwie wyciągnąć prostego wniosku, że nocna kawa automatycznie robi z człowieka osobę bardziej skłonną do ryzyka. Można natomiast napisać ostrożniej, że wyniki sugerują możliwy związek między porą spożycia kofeiny a kontrolą zachowania, który warto dalej badać. Sami autorzy wskazali, że temat może być istotny dla osób pracujących nocą, w tym pracowników zmianowych, ochrony zdrowia czy wojska.
Dlaczego ten temat może budzić zainteresowanie
Kawa wypita wieczorem zwykle kojarzy się z tym, że trudniej zasnąć. To badanie dorzuca do tego jeszcze jeden możliwy wątek: pora spożycia kofeiny może mieć znaczenie nie tylko dla snu, ale też dla hamowania impulsów. To nadal hipoteza, która wymaga potwierdzenia u ludzi, ale sam kierunek jest ciekawy, bo pokazuje, że w przypadku kofeiny liczy się nie tylko ilość, lecz także moment.
Źródła: ScienceDaily / University of Texas at El Paso, iScience.
