Pracujący emeryci mogą zyskać więcej. Trzeba złożyć wniosek do ZUS

W określonych przypadkach możesz złożyć wniosek o ponowne obliczenie emerytury i uwzględnienie składek zgromadzonych już po przyznaniu świadczenia.

ZUS nie robi tego jednak automatycznie. Trzeba złożyć wniosek, a moment jego złożenia ma znaczenie.

ZUS wskazuje, że jednym z powodów ponownego obliczenia emerytury jest sytuacja, w której po przyznaniu świadczenia emeryt pracował lub opłacał składki na ubezpieczenia społeczne.

W przypadku emerytur ustalonych według nowych zasad podstawę stanowi art. 108 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z przepisu wynika, że jeśli po dniu, od którego przyznano emeryturę określoną w art. 24 lub 24a, emeryt podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, wysokość świadczenia może zostać ponownie ustalona według zasad wskazanych w ustawie.

Nie chodzi więc o sam fakt wykonywania jakiejkolwiek pracy. Znaczenie ma to, czy z danego tytułu podlegałaś ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i czy składki zostały zapisane na Twoim koncie w ZUS.

W przypadku emerytur obliczonych według nowych zasad ZUS nie liczy całego świadczenia od początku.

Zgodnie z art. 108 ustawy emeryturę powiększa się o kwotę uzyskaną przez podzielenie odpowiednio zwaloryzowanych składek zapisanych na koncie po ustaleniu prawa do emerytury przez średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach, ustalone dla wieku emeryta w dniu złożenia wniosku o przeliczenie.

ZUS wyjaśnia to praktycznie: bierze pod uwagę składki zapisane na koncie od miesiąca, w którym emeryt pierwszy raz pobrał emeryturę, do miesiąca, w którym składa wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia. Składki te są waloryzowane.

Oznacza to, że dalsza praca i opłacanie składek mogą zwiększyć emeryturę, ale podwyżka nie jest naliczana automatycznie co miesiąc wraz z każdą nową składką.

To jedna z najważniejszych zasad. ZUS podaje, że jeśli nadal kontynuujesz zatrudnienie, wniosek o przeliczenie emerytury z uwzględnieniem nowych składek możesz złożyć po upływie roku kalendarzowego.

Jeżeli natomiast zakończysz zatrudnienie, o uwzględnienie nowych składek możesz wystąpić bezpośrednio po zakończeniu zatrudnienia.

W języku ustawy reguła ta jest związana z dalszym podleganiem ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Dlatego w nietypowej sytuacji, np. gdy masz kilka tytułów do ubezpieczeń, warto sprawdzić swoją sytuację indywidualnie w ZUS.

Samo dalsze opłacanie składek nie powoduje automatycznego zwiększenia wypłacanego świadczenia. ZUS wyraźnie wskazuje, że przeliczenie następuje na wniosek. Świadczenie zostanie ponownie obliczone od miesiąca, w którym taki wniosek zostanie złożony.

Jeśli więc spełniasz warunki do wystąpienia o przeliczenie, nie warto zakładać, że urząd sam doliczy zgromadzone składki bez Twojego działania.

Do ponownego obliczenia świadczenia służy formularz ERPO – Wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego.

Aktualna wersja formularza została zaktualizowana 13 stycznia 2026 r. ZUS udostępnia formularz do pobrania i wydrukowania, a obecnie jest on dostępny także elektronicznie w portalu eZUS.

W formularzu ERPO znajduje się osobna możliwość wystąpienia o ponowne obliczenie świadczenia z uwzględnieniem składek zapisanych na koncie po przyznaniu świadczenia.

Od 13 marca 2026 r. elektroniczna wersja ERPO jest dostępna w portalu eZUS. ZUS poinformował o tej zmianie 17 marca 2026 r.

Skala zainteresowania przeliczeniami jest duża. Według danych ZUS przed udostępnieniem elektronicznej wersji wniosku do Zakładu wpływało ponad 700 tys. dokumentów ERPO rocznie.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie te wnioski dotyczyły dalszej pracy po przyznaniu emerytury. ERPO służy także do innych rodzajów ponownego obliczenia świadczenia.

To zależy od tego, dlaczego występujesz o przeliczenie. Jeżeli chodzi o uwzględnienie składek, które zostały już prawidłowo zapisane na Twoim koncie ubezpieczonego, ZUS dysponuje tymi informacjami.

ERPO służy jednak także w innych sytuacjach. ZUS wskazuje, że ponowne obliczenie świadczenia może być możliwe również wtedy, gdy po przyznaniu emerytury pojawiły się wcześniej niedostępne dokumenty potwierdzające okresy ubezpieczenia albo zarobki. W takich przypadkach odpowiednie dokumenty mogą być potrzebne.

ZUS uspokaja w tej kwestii. Jeśli po ponownym obliczeniu okazałoby się, że przysługuje Ci niższe świadczenie, Zakład nadal będzie wypłacał emeryturę w dotychczasowej wysokości.

Nie oznacza to oczywiście, że każde przeliczenie przyniesie znaczącą podwyżkę. Jej wysokość będzie zależała m.in. od kwoty dodatkowych składek i parametrów zastosowanych przy ich uwzględnianiu.

Warto odróżnić ponowne obliczenie już przyznanej emerytury od późniejszego przejścia na emeryturę.

Jeżeli osiągnęłaś powszechny wiek emerytalny, ale nie wystąpiłaś jeszcze o świadczenie i nadal pracujesz, nie ma jeszcze emerytury, którą można byłoby przeliczyć.

Gdy później złożysz wniosek o emeryturę, ZUS dopiero po raz pierwszy ustali wysokość świadczenia zgodnie z obowiązującymi zasadami.

To inna sytuacja niż dalsza praca osoby, która ma już ustalone prawo do emerytury i chce uwzględnić kolejne składki.

Dalsza praca po przyznaniu świadczenia jest tylko jednym z powodów ponownego obliczenia emerytury.

ZUS wskazuje również inne sytuacje. Wniosek może mieć znaczenie np. wtedy, gdy:

• przy składaniu pierwotnego wniosku brakowało dokumentów dotyczących okresów ubezpieczenia,
• udało się później udokumentować wcześniejsze zarobki,
• po przyznaniu świadczenia emeryt nadal pracował lub opłacał składki,
• możliwe jest ponowne ustalenie kapitału początkowego na podstawie nowych dokumentów.

Szczegółowe zasady zależą jednak od rodzaju emerytury i sposobu, w jaki została wcześniej obliczona. ZUS wyraźnie zaznacza, że możliwości przeliczania świadczeń różnią się w zależności od tego, według jakich zasad emerytura została przyznana.

Jeżeli więc pobierasz emeryturę i nadal pracujesz, warto sprawdzić swoje konto w ZUS i ustalić, czy po przyznaniu świadczenia zostały zapisane na nim kolejne składki. Jeżeli spełniasz warunki do ich uwzględnienia, konieczne będzie złożenie wniosku o ponowne obliczenie świadczenia.

Źródła

• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – "Przeliczanie emerytur i rent" – aktualne zasady ponownego obliczania świadczeń, w tym uwzględniania składek po przyznaniu emerytury.
• Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, art. 108 – zasady ponownego ustalania wysokości emerytury po dalszym podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Aktualny tekst jednolity ustawy ogłoszono w Dz.U. z 2025 r. poz. 1749; ustawa pozostaje aktem obowiązującym.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – formularz ERPO – Wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego, wersja zaktualizowana 13 stycznia 2026 r.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – "Formularz ERPO dostępny także w portalu eZUS", 17 marca 2026 r. – elektroniczny ERPO dostępny od 13 marca 2026 r.; ZUS podał również, że wcześniej wpływało ponad 700 tys. takich dokumentów rocznie.