Przychodnia nie chce wydać wyników przed wizytą? Masz prawo je dostać

Wyniki badań diagnostycznych są częścią dokumentacji medycznej i pacjent ma prawo uzyskać do nich dostęp jeszcze przed konsultacją z lekarzem, który wystawił skierowanie.

Rzecznik Praw Pacjenta wyjaśnia to wprost. Placówka nie może uzależniać dostępu do wyników wyłącznie od kolejnej wizyty lekarskiej. Co ważne, dokumentację można otrzymać na kilka sposobów, a w określonych przypadkach także elektronicznie.

Wynik badania laboratoryjnego czy diagnostycznego nie jest dokumentem dostępnym wyłącznie dla lekarza. Stanowi część dokumentacji medycznej pacjenta.

Rzecznik Praw Pacjenta podkreśla, że pacjent ma prawo uzyskać dostęp do wyniku badania jeszcze przed konsultacją z lekarzem, który wystawił skierowanie. Oznacza to, że rejestracja nie powinna odmawiać wydania wyniku tylko dlatego, że konsultacja została wyznaczona na późniejszy termin.

Prawo do otrzymania dokumentu i jego medyczna interpretacja to dwie różne kwestie. Pacjent może zapoznać się z wynikiem wcześniej, ale nie zawsze powinien samodzielnie wyciągać z niego wnioski dotyczące diagnozy czy leczenia.

Pacjent może usłyszeć w rejestracji, że "wyniki omówi lekarz podczas kolejnej wizyty". Samo omówienie wyniku z lekarzem może być oczywiście potrzebne, szczególnie gdy wartości odbiegają od normy albo trzeba zdecydować o dalszej diagnostyce.

Nie oznacza to jednak, że placówka może do czasu konsultacji blokować dostęp do dokumentacji. RPP jednoznacznie zalicza wynik badania do dokumentacji medycznej i potwierdza prawo do uzyskania go przed wizytą.

Nie należy więc mylić dwóch rzeczy: pacjent ma prawo dostać wynik, natomiast lekarz jest osobą, która powinna go właściwie zinterpretować w kontekście wieku, objawów, leków, innych badań i historii choroby.

Dokumentacja medyczna może być udostępniona pacjentowi, jego przedstawicielowi ustawowemu albo osobie przez niego upoważnionej. Placówka nie może też uzależniać jej wydania od podania celu, w jakim pacjent chce ją otrzymać.

W zależności od sytuacji dokumentację można otrzymać m.in. do wglądu, w formie kopii lub wydruku albo elektronicznie.

Wniosek nie wymaga skomplikowanej procedury. Aktualne FAQ Rzecznik Praw Pacjenta wskazuje, że można go złożyć osobiście, pocztą tradycyjną albo pocztą elektroniczną.

To zależy przede wszystkim od postaci dokumentacji.

Jeżeli wynik ma postać elektroniczną i znajduje się w systemie placówki, lekarz lub podmiot leczniczy ma obowiązek umożliwić jego udostępnienie drogą elektroniczną, np. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Rzecznik Praw Pacjenta zaznacza jednak, że placówka musi przy tym zadbać o bezpieczeństwo szczególnie chronionych danych dotyczących zdrowia i zweryfikować, czy dokument trafia do osoby uprawnionej.

Przepisy nie wskazują jednego obowiązkowego sposobu takiej weryfikacji. Placówka może więc stosować własne bezpieczne rozwiązania.

W przypadku papierowej dokumentacji zasady są nieco inne.

Placówka może wykonać cyfrowe odwzorowanie dokumentu, czyli skan, i wysłać go elektronicznie. RPP zastrzega jednak, że taka możliwość musi być przewidziana w regulaminie organizacyjnym danego podmiotu leczniczego.

Nie można więc napisać, że każda przychodnia musi na żądanie zeskanować papierowy wynik i przesłać go e-mailem. Jeśli dokument istnieje tylko w wersji papierowej, warto zapytać placówkę, jakie sposoby jego udostępnienia oferuje.

Pacjent nie powinien być odsyłany po dodatkową zgodę osoby zarządzającej placówką.

Rzecznik Praw Pacjenta uznaje uzależnianie wydania dokumentacji od zgody dyrektora lub kierownika placówki za nieprawidłowość ograniczającą prawa pacjenta.

Nie trzeba również tłumaczyć, dlaczego dokumentacja jest potrzebna. Może chodzić o konsultację u innego lekarza, zmianę placówki, własne archiwum albo po prostu chęć zapoznania się z wynikami.

Przepisy nie wprowadzają jednego maksymalnego terminu, np. trzech czy siedmiu dni.

Dokumentacja powinna zostać udostępniona bez zbędnej zwłoki, czyli możliwie jak najszybciej. RPP zaznacza, że czas zależy od możliwości organizacyjnych placówki, ale co do zasady nie powinien nadmiernie się przedłużać. Jeżeli dokumentacja jest pilnie potrzebna do kontynuowania leczenia, warto wyraźnie zaznaczyć to we wniosku.

To kolejna ważna zasada. Pierwsza kopia dokumentacji medycznej udostępniona przez placówkę jest nieodpłatna. Bezpłatne jest również udostępnienie dokumentacji elektronicznie oraz umożliwienie pacjentowi wglądu do niej.

Za ponowne udostępnienie tych samych dokumentów placówka może już pobrać opłatę w granicach przewidzianych przepisami.

Najbezpieczniej mówić więc o pierwszym udostępnieniu dokumentacji w żądanym zakresie, a nie o jednej darmowej dokumentacji na całe życie pacjenta.

Tak. Dokumentacja może być udostępniona nie tylko pacjentowi, lecz także jego przedstawicielowi ustawowemu lub osobie przez niego upoważnionej. Takie rozwiązanie może być szczególnie pomocne osobom starszym, chorym albo mającym trudności z osobistym dotarciem do placówki.

Przychodnia musi jednak mieć możliwość zweryfikowania, że dana osoba rzeczywiście jest uprawniona do otrzymania dokumentacji.

Część wyników badań może być dostępna na Internetowym Koncie Pacjenta, ale nie każdy dokument musi się tam pojawić.

Bez względu na to, czy wynik widnieje w IKP, pacjent zachowuje prawo do zwrócenia się bezpośrednio do szpitala lub innej placówki o dostęp do dokumentacji medycznej i wyników badań. Brak wyniku w systemie nie oznacza więc, że pacjent traci prawo do jego otrzymania.

W takiej sytuacji najlepiej jasno zaznaczyć, że chodzi o udostępnienie dokumentacji medycznej obejmującej wyniki badań.

Można napisać na przykład:

Proszę o udostępnienie mojej dokumentacji medycznej w zakresie wyników badań wykonanych w dniu … w formie elektronicznej/kopii/wydruku.

Nie trzeba wyjaśniać, dlaczego dokumentacja jest potrzebna. Placówka powinna udostępnić ją bez zbędnej zwłoki i nie może uzależniać jej wydania od zgody dyrektora lub kierownika.

Jeżeli mimo to pojawiają się problemy, można skontaktować się z Rzecznikiem Praw Pacjenta pod numerem 800 190 590. Numer ten jest wskazany bezpośrednio na stronie RPP.

Najważniejsza zasada jest prosta: wyniki badań diagnostycznych są częścią dokumentacji medycznej i pacjent ma prawo uzyskać do nich dostęp przed konsultacją z lekarzem, który skierował go na badanie.

Przychodnia nie powinna więc zasłaniać się terminem kolejnej wizyty. Dokumentację można otrzymać w różnych formach, pierwsza kopia jest bezpłatna, a jej udostępnienie powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki.

Źródła

• Rzecznik Praw Pacjenta, "Pytania i odpowiedzi" – sekcja dotycząca dokumentacji medycznej, aktualizowana również w 2026 r.
• Rzecznik Praw Pacjenta, "Dokumentacja medyczna. Udostępnianie wyników badań drogą elektroniczną (e-mail)", 9 stycznia 2023 r.
• Rzecznik Praw Pacjenta, "Prawo do dokumentacji medycznej".