Dlaczego schodzenie po schodach staje się trudne?
Bezpieczne zejście wymaga nie tylko sprawnych nóg. Mózg musi ocenić wysokość stopnia, odległość od jego krawędzi i położenie ciała. Gdy pojawiają się zaburzenia wzrokowo-przestrzenne, osoba może widzieć schody, ale mieć trudność z prawidłowym zrozumieniem tego, co znajduje się przed nią.
Alzheimer’s Society wskazuje, że problemy z ocenianiem odległości mogą występować już we wczesnej fazie choroby Alzheimera oraz otępienia z ciałami Lewy’ego. Osoba może wtedy niepewnie stawiać stopę, zatrzymywać się przed zejściem lub mieć wrażenie, że stopnie znajdują się wyżej albo niżej, niż są w rzeczywistości. ości mogą być szczególnie widoczne podczas schodzenia. Trzeba wtedy spojrzeć w dół, rozpoznać krawędź kolejnego stopnia i odpowiednio przenieść ciężar ciała. Przy zaburzeniach postrzegania przestrzeni zadanie, które wcześniej wykonywało się automatycznie, zaczyna wymagać dużego skupienia.
Jak może zachowywać się osoba z demencją?
Nie zawsze dochodzi od razu do upadku. Pierwszym sygnałem może być zwalnianie przed schodami, stawianie obu stóp na każdym stopniu albo mocne trzymanie się poręczy. Osoba może też wysoko unosić nogę, jakby stopień znajdował się w innym miejscu, lub niechętnie wchodzić na schody, z których wcześniej korzystała bez obaw.
Warto zwrócić uwagę również na inne sytuacje wymagające oceny odległości. Trudności mogą pojawiać się podczas parkowania samochodu, sięgania po przedmioty, nalewania napoju albo omijania mebli. Czasem osoba myli wzory i cienie z przeszkodami, a ciemną wycieraczkę może postrzegać jak zagłębienie lub dziurę. u od razu towarzyszyć wyraźne problemy z pamięcią. W rzadziej występującej postaci choroby Alzheimera, nazywanej tylnym zanikiem korowym, jednymi z wcześniejszych objawów mogą być właśnie trudności z przetwarzaniem obrazu i ocenianiem przestrzeni, mimo że same oczy pozostają zdrowe. trudność oznacza demencję
Jednorazowe potknięcie albo ostrożniejsze schodzenie nie jest dowodem na rozwijającą się demencję. Podobny problem może wynikać z zaćmy, źle dobranych okularów, osłabienia mięśni, bólu stawów, zaburzeń równowagi, zawrotów głowy lub działania niektórych leków.
Znaczenie ma przede wszystkim zmiana w porównaniu z wcześniejszym funkcjonowaniem. Niepokoić może sytuacja, w której osoba coraz częściej źle ocenia stopnie, potyka się, wpada na meble albo zaczyna unikać znanych miejsc. Ryzyko problemów z równowagą i upadków zwiększają również pogorszenie wzroku, słabsza praca mięśni i stawów oraz niektóre choroby wieku starszego. ić, czy oprócz trudności na schodach pojawiło się gubienie rzeczy, powtarzanie pytań, problemy z doborem słów, planowaniem codziennych czynności lub orientacją w znanym miejscu. Dopiero cały zestaw utrzymujących się zmian może być podstawą do dalszej oceny.
Kiedy zgłosić problem lekarzowi?
Konsultacji wymaga narastająca trudność w ocenie odległości, zwłaszcza gdy towarzyszą jej zmiany pamięci, zachowania albo samodzielności. Lekarz może sprawdzić wzrok, równowagę, przyjmowane leki oraz inne możliwe przyczyny, zanim skieruje osobę na dokładniejszą ocenę funkcji poznawczych.
Do czasu wyjaśnienia problemu należy zadbać o dobre oświetlenie schodów, usunąć luźne chodniki i przedmioty leżące przy stopniach oraz upewnić się, że poręcz jest stabilna. Nie warto czekać na pierwszy upadek — powtarzające się problemy na schodach najlepiej zapisać i omówić z lekarzem.
Źródła: Alzheimer’s Society
