Słońce szkodzi także wtedy, gdy nie ma upału. Sprawdź indeks UV 

Indeks UV to liczba, która pokazuje, jak silne jest promieniowanie ultrafioletowe w danym miejscu i czasie. Im wyższa wartość, tym szybciej skóra może ulec uszkodzeniu i tym większej ochrony potrzebuje.

W prognozach najczęściej spotyka się prosty podział:

1–2 oznacza niski poziom UV.

3–5 oznacza umiarkowany poziom UV.

6–7 oznacza wysoki poziom UV.

8–10 oznacza bardzo wysoki poziom UV.

11 i więcej oznacza poziom ekstremalny.

Najważniejsza granica dla większości osób to UV 3. To moment, od którego warto potraktować ochronę przeciwsłoneczną poważnie, zwłaszcza jeśli planujesz dłuższy spacer, pracę w ogrodzie, rower, plażę albo kilka godzin na zewnątrz.

To częsty błąd: patrzymy na termometr i uznajemy, że skoro nie ma upału, skóra jest bezpieczna. Tymczasem promieniowanie UV nie zależy wyłącznie od tego, czy jest gorąco. Chłodniejszy wiatr, lekka chmura albo przyjemna temperatura mogą uśpić czujność.

Skóra może dostać dużą dawkę UV nawet wtedy, gdy nie czujesz, że słońce "pali". Dotyczy to szczególnie wiosny i lata, ale także dni spędzanych nad wodą, w górach, na otwartej przestrzeni lub przy jasnych powierzchniach, które odbijają światło.

Dlatego temperatura mówi, czy będzie Ci ciepło. Indeks UV mówi coś ważniejszego: jak silnie słońce może oddziaływać na skórę i oczy.

Promieniowanie UV może uszkadzać komórki skóry. Oparzenie słoneczne jest najbardziej widocznym sygnałem, ale nie jedynym skutkiem. Skóra może szybciej się starzeć, łatwiej łapać przebarwienia, stawać się przesuszona i bardziej podatna na uszkodzenia.

Najpoważniejszy problem dotyczy długotrwałej ekspozycji. Uszkodzenia kumulują się przez lata, a częste oparzenia słoneczne zwiększają ryzyko nowotworów skóry. Dlatego ochrona przed UV nie jest tylko sprawą estetyki ani wakacyjnego komfortu. To element profilaktyki zdrowotnej.

Nie trzeba leżeć na plaży, żeby skóra przyjęła dużą dawkę promieniowania. Wystarczy codzienny spacer, praca na zewnątrz, ogród, rower, siedzenie przy stoliku w pełnym słońcu albo długa droga po mieście.

Na opakowaniach kremów najczęściej widzimy SPF. To ważny wskaźnik, ale nie mówi wszystkiego. SPF odnosi się głównie do ochrony przed UVB, czyli promieniowaniem silnie związanym z oparzeniami słonecznymi.

Jest jeszcze UVA. To promieniowanie wnika głębiej w skórę i ma znaczenie dla fotostarzenia, przebarwień oraz długoterminowych uszkodzeń. Dlatego dobry krem powinien chronić zarówno przed UVB, jak i UVA.

Czytaj także: Jaki krem do opalania wybrać, żeby cieszyć się zdrową i piękną opalenizną?

W praktyce warto wybierać krem z SPF co najmniej 30 oraz dobrą ochroną UVA. Na opakowaniu można szukać oznaczenia UVA w kółku albo wysokiej oceny UVA, jeśli producent podaje ją w formie gwiazdek.

Krem przeciwsłoneczny jest ważny, ale nie powinien być jedyną ochroną. To jeden z najczęstszych błędów. Ktoś nakłada filtr rano i uznaje, że może bezpiecznie spędzić cały dzień w pełnym słońcu.

Problem w tym, że filtr nie blokuje promieniowania w 100 procentach. Do tego wiele osób nakłada go za mało, pomija uszy, kark, dłonie, stopy, linię włosów i okolice oczu. Krem ściera się też przy poceniu, pływaniu, wycieraniu ręcznikiem i dotykaniu skóry.

Najlepsza ochrona to połączenie kilku rzeczy: cień, przewiewne ubranie, nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne i krem z filtrem. W środku dnia, gdy UV jest wysokie, samo "posmarowałam się" może nie wystarczyć.

Najsilniejsze promieniowanie UV zwykle występuje w godzinach okołopołudniowych i wczesnym popołudniem. To wtedy warto ograniczyć przebywanie w pełnym słońcu, szczególnie jeśli indeks UV jest wysoki albo bardzo wysoki.

Większej ostrożności wymagają też konkretne miejsca. Nad wodą, na plaży, w górach i na otwartej przestrzeni słońce może działać mocniej, niż się wydaje. Podobnie jest wtedy, gdy długo przebywasz na zewnątrz bez cienia.

Warto pamiętać, że promieniowanie UV może przenikać przez część chmur. Pochmurny dzień nie zawsze oznacza bezpieczny dzień dla skóry.

Na promieniowanie UV powinien uważać każdy, ale nie wszyscy mają takie samo ryzyko. Bardziej narażone są osoby z jasną skórą, piegami, rudymi lub jasnymi włosami, licznymi znamionami oraz te, które łatwo ulegają oparzeniom.

Szczególnej ochrony potrzebują dzieci. Ich skóra jest delikatniejsza, a nawyki związane z ochroną przed słońcem warto budować od najmłodszych lat.

Ostrożność powinny zachować także osoby przyjmujące leki zwiększające wrażliwość na światło. Dotyczy to m.in. wybranych antybiotyków, leków moczopędnych, niektórych leków przeciwzapalnych, leków dermatologicznych oraz preparatów z dziurawcem. Nie oznacza to, że trzeba samodzielnie odstawiać leczenie. Warto sprawdzić ulotkę albo zapytać lekarza lub farmaceutę, jeśli po słońcu pojawia się nietypowa wysypka, pieczenie albo szybkie zaczerwienienie skóry.

Przy UV 3 lub więcej warto zaplanować ochronę, zwłaszcza jeśli spędzasz na zewnątrz więcej niż kilkanaście minut. Najprostsza zasada brzmi: nie opieraj się tylko na kremie.

Wybierz cień, gdy słońce jest najmocniejsze. Załóż okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV. Noś kapelusz, czapkę z daszkiem albo inne nakrycie głowy. Wybieraj przewiewne ubrania, które zasłaniają ramiona i plecy. Odsłonięte części skóry posmaruj kremem z filtrem.

Krem nakładaj odpowiednio wcześnie i dokładaj go w ciągu dnia, szczególnie po spoceniu się, kąpieli albo wycieraniu ręcznikiem. Twarz, szyja, kark, uszy i dłonie to miejsca, które łatwo pominąć, a często są wystawione na słońce.

Niepokojące są mocne zaczerwienienie skóry, ból, pęcherze, dreszcze, nudności, zawroty głowy, osłabienie albo objawy przegrzania. U dzieci, seniorów i osób przewlekle chorych lepiej reagować szybciej, bo organizm może gorzej radzić sobie z gorącem i odwodnieniem.

Jeśli skóra jest poparzona, trzeba zejść ze słońca, chłodzić ją, pić wodę i nie wystawiać podrażnionego miejsca na kolejne promieniowanie. Przy pęcherzach, złym samopoczuciu albo objawach udaru cieplnego potrzebna jest pomoc medyczna.

Przed wyjściem sprawdź nie tylko temperaturę, ale też indeks UV. Jeśli pokazuje 3 lub więcej, skóra potrzebuje ochrony. Nawet wtedy, gdy dzień wydaje się lekko pochmurny, a słońce nie daje uczucia mocnego gorąca.

UV jest zdradliwe właśnie dlatego, że nie zawsze je czujemy. Skóra może się uszkadzać po cichu, zanim pojawi się zaczerwienienie. Dlatego ochrona przed słońcem nie jest przesadą. Jest prostym nawykiem, który może mieć znaczenie przez wiele lat.

Źródła:

WHO, Met Office, Cancer Research UK