Organizm może w ten sposób zwiększać stabilność, ale jednocześnie słabiej wykorzystywać kostkę do napędzania kroku.
W tym artykule:
Chodzenie z wiekiem. Co zmienia się w okolicy kostki?
Uczestnicy chodzili po płaskim podłożu w naturalnym dla siebie tempie. Badacze rejestrowali ruch ciała w trzech wymiarach, siły działające na podłoże oraz aktywność mięśni za pomocą elektromiografii. Dzięki temu mogli sprawdzić, jak wraz z wiekiem zmienia się praca stawu skokowego podczas kolejnych faz kroku.
Jedną z zauważonych różnic był większy współskurcz mięśnia piszczelowego przedniego i brzuchatego łydki we wczesnej i środkowej fazie podporu. Oznacza to, że mięśnie wykonujące przeciwstawne działania częściej pracowały jednocześnie. W końcowej fazie podporu zależność była odwrotna – współskurcz malał wraz z wiekiem.
Starszy organizm może bardziej stawiać na stabilność
Jednoczesne napięcie przeciwstawnie działających mięśni może zwiększać sztywność stawu i pomagać w jego stabilizacji. Autorzy badania interpretują zaobserwowane zmiany jako strategię kontroli ruchu, która może częściowo rekompensować pogarszające się wraz z wiekiem czucie położenia ciała.
Badacze zauważyli jednak także zmianę w mechanice samego kroku. Wraz z wiekiem zmniejszały się momenty zgięcia podeszwowego stawu skokowego, a siły odpowiedzialne za hamowanie i napędzanie ciała były niższe. Starsze osoby w mniejszym stopniu wykorzystywały więc staw skokowy do odepchnięcia i przesunięcia ciała do przodu.
Co ciekawe, we wczesnej fazie podporu aktywność mięśnia brzuchatego łydki rosła wraz z wiekiem, mimo że mechaniczny efekt jego pracy był słabszy. Zdaniem autorów pokazuje to, że mięśnie mogą pracować intensywniej nad stabilizacją, nie przekładając tej pracy równie skutecznie na napędzanie chodu.
To może dokładać się do wolniejszego chodu i zmęczenia
Badanie nie mierzyło bezpośrednio wydatku energetycznego ani zmęczenia uczestników. Autorzy wskazują jednak, że zaobserwowane zmiany zmniejszają mechaniczną efektywność chodu i prawdopodobnie mogą przyczyniać się do wolniejszego poruszania, większego zmęczenia oraz wzrostu ryzyka upadków wraz z wiekiem.
Nie oznacza to też, że kostka jest jedynym powodem, dla którego starsza osoba zaczyna chodzić wolniej. Na tempo i bezpieczeństwo chodu wpływają m.in. siła mięśni, równowaga, wzrok, choroby stawów, układu nerwowego i krążenia oraz ogólna sprawność.
Badanie było przekrojowe. Naukowcy porównywali osoby w różnym wieku, zamiast obserwować tych samych uczestników przez kilkadziesiąt lat. Wyniki pokazują więc zależności związane z wiekiem, ale nie pozwalają stwierdzić, że u każdego człowieka zmiany będą przebiegały dokładnie w taki sam sposób.
Co warto ćwiczyć wraz z wiekiem?
Autorzy wskazują, że działania mające poprawiać chód powinny uwzględniać nie tylko siłę, ale także koordynację nerwowo-mięśniową, czucie położenia ciała oraz funkcjonowanie mięśni i ścięgien. Chodzi o zachowanie zdolności do skutecznego odepchnięcia przy jednoczesnym utrzymaniu stabilności.
Regularne spacery nadal są dobrym sposobem na podtrzymywanie aktywności, ale nie muszą być jedyną jej formą. Wraz z wiekiem warto uzupełniać je ćwiczeniami wzmacniającymi nogi oraz ćwiczeniami równowagi, dostosowanymi do własnej sprawności.
Jeżeli zauważasz wyraźną zmianę sposobu chodzenia, coraz częściej tracisz równowagę albo zwykłe poruszanie zaczyna sprawiać znacznie większą trudność niż wcześniej, nie warto automatycznie zrzucać tego na wiek. W takiej sytuacji warto skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą i sprawdzić, co odpowiada za pogorszenie sprawności.
