Źle śpisz po 50.? Możesz wcześniej wypaść z rynku pracy

U osób z nasilonymi zaburzeniami snu różnica wynosiła około ośmiu miesięcy w porównaniu z osobami bez takich problemów.

Naukowcy przeanalizowali dane z dwóch dużych fińskich badań. Pierwsze obejmowało 70 339 pracowników sektora publicznego, z których 80 proc. stanowiły kobiety. Drugie objęło 6071 pracujących dorosłych, a kobiety stanowiły 54 proc. tej grupy.

Uczestnicy odpowiadali na pytania dotyczące snu po ukończeniu 50 lat. Badacze pytali m.in. o trudności z zasypianiem, wybudzanie się w nocy, zbyt wczesne budzenie oraz sen, który nie przynosił wypoczynku. Dane dotyczące dalszej aktywności zawodowej pochodziły z fińskiego rejestru emerytalnego i dochodowego.

Naukowcy obliczyli następnie tzw. przewidywaną długość życia zawodowego, czyli średnią liczbę lat, które osoba w wieku 50 lat może jeszcze spędzić na rynku pracy przed ukończeniem 68 lat. Nie jest to prognoza dla konkretnego człowieka, lecz wskaźnik pozwalający porównywać całe grupy.

Różnice okazały się wyraźne. Osoby, które nie zgłaszały problemów ze snem, miały przewidywaną aktywność zawodową wynoszącą 13 lat i 5 miesięcy. Przy umiarkowanych zaburzeniach było to około 13 lat, a przy nasilonych – 12 lat i 10 miesięcy.

Oznacza to, że w porównaniu z osobami śpiącymi bez większych problemów umiarkowane zaburzenia snu wiązały się z prawie pięcioma miesiącami krótszej aktywności zawodowej, a nasilone – z około ośmioma miesiącami. Zależność obserwowano niezależnie od płci i szerokiej kategorii wykonywanej pracy.

Naukowcy sprawdzili również długość snu. Za krótki uznano sen trwający mniej niż 7 godzin, za średni – od 7 do 8,5 godziny, a za długi – 9 godzin lub więcej na dobę.

W większej grupie pracowników osoby śpiące krótko oraz od 7 do 8,5 godziny miały podobną przewidywaną aktywność zawodową – około 13 lat i 2 miesięcy. Wśród osób śpiących co najmniej 9 godzin wartość spadała do 12 lat i 5 miesięcy, czyli różnica wynosiła około dziewięciu miesięcy.

Zobacz także: Zasypiasz przy włączonym telewizorze? Mózg może nie odpoczywać tak, jak myślisz

W drugiej analizowanej grupie związek był jeszcze silniejszy. Sen trwający co najmniej 9 godzin wiązał się z aktywnością zawodową krótszą o nieco ponad 30 miesięcy w porównaniu z osobami śpiącymi od 7 do 8,5 godziny.

Nie oznacza to jednak, że po pięćdziesiątce należy celowo ograniczać sen. Badanie było obserwacyjne i nie pozwala stwierdzić, że to właśnie długi sen powodował wcześniejsze opuszczanie rynku pracy. Dłuższe spanie może być również związane z problemami zdrowotnymi, zmęczeniem lub innymi czynnikami, które same wpływają na zdolność do dalszej pracy.

Co więcej, naukowcy nie znaleźli wyraźnej różnicy między osobami śpiącymi mniej niż 7 godzin a tymi, które spały od 7 do 8,5 godziny. Wyników nie można więc interpretować jako zachęty do skracania snu.

Najdłuższą przewidywaną aktywność zawodową – prawie 14 lat od ukończenia 50. roku życia – odnotowano w większej grupie wśród kobiet wykonujących zawody profesjonalne, które nie zgłaszały problemów ze snem.

Na przeciwnym końcu znalazły się osoby wykonujące zawody rutynowe lub mające niższy poziom wykształcenia i jednocześnie zgłaszające poważne problemy ze snem albo długi sen. Różnica pomiędzy najbardziej i najmniej uprzywilejowanymi grupami wyniosła około 1 roku i 5 miesięcy w pierwszym badaniu oraz nawet 5 lat w drugim.

To ważne, ponieważ wyniki sugerują, że sen nie działa w oderwaniu od warunków życia i pracy. Sami autorzy zaznaczają, że nie mogli w pełni uwzględnić wszystkich czynników, takich jak choroby fizyczne i psychiczne, praca zmianowa, warunki zatrudnienia czy zachowania związane ze zdrowiem.

Badanie ma więc pokazywać związek, a nie prostą zależność przyczynowo-skutkową. Nie można powiedzieć, że bezsenność "zabiera osiem miesięcy kariery" ani że spanie dziewięciu godzin powoduje wcześniejsze odejście z pracy. Wyniki wskazują natomiast, że utrzymujące się problemy ze snem mogą być ważnym sygnałem dotyczącym zdrowia pracowników po 50. roku życia.

Jedna czy dwie gorsze noce zwykle nie są powodem do niepokoju. Problem zaczyna się wtedy, gdy trudności z zasypianiem, częste wybudzenia lub zbyt wczesne budzenie powtarzają się regularnie i zaczynają wpływać na funkcjonowanie w ciągu dnia.

Brytyjski NHS podaje, że większość zdrowych dorosłych potrzebuje około 7–9 godzin snu, choć indywidualne potrzeby mogą się różnić. Pomóc może utrzymywanie podobnych godzin zasypiania i wstawania, ograniczenie kofeiny wieczorem oraz zapewnienie sobie spokojnego, ciemnego miejsca do spania.

Jeżeli problemy ze snem utrzymują się przez miesiące, zmiana nawyków nie pomaga albo brak snu zaczyna utrudniać codzienne życie, warto skonsultować się z lekarzem. Przy przewlekłej bezsenności jedną ze stosowanych metod jest terapia poznawczo-behawioralna ukierunkowana na bezsenność, czyli CBT-I.

Badanie Saany Myllyntausty i współautorów zostało opublikowane w 2026 roku w czasopiśmie "Occupational and Environmental Medicine" pod tytułem "Sleep disturbances and sleep duration as predictors of working life expectancy among adults aged 50 years and older in Finland". Najważniejszy praktyczny wniosek nie brzmi więc "śpij mniej", lecz: jeśli po pięćdziesiątce regularnie źle śpisz, nie traktuj tego wyłącznie jako nieuniknionej części starzenia – szczególnie gdy problem zaczyna wpływać na Twoje zdrowie i codzienne funkcjonowanie.

Źródła:

• Myllyntausta S. i wsp., "Occupational and Environmental Medicine", 2026 – Sleep disturbances and sleep duration as predictors of working life expectancy among adults aged 50 years and older in Finland, DOI: 10.1136/oemed-2025-110766.
• BMJ Group / News-Medical, 18 sierpnia 2026 r. – omówienie wyników badania i najważniejszych danych liczbowych

Zobacz także: Bezsenność? Wypróbuj te 12 ziół na spokojny sen