Zlew kuchenny nie jest tak czysty, jak myślisz

Na pierwszy rzut oka zlew kuchenny wydaje się miejscem, w którym wszystko staje się czyste. Tymczasem dla wielu bakterii to idealne środowisko do życia i namnażania. Wilgoć, resztki jedzenia i kontakt z surową żywnością sprawiają, że mikroorganizmy mogą rozwijać się tam bardzo szybko. Co więcej, część codziennych nawyków w kuchni nieświadomie sprzyja ich rozprzestrzenianiu.

Zlew kuchenny to idealne środowisko dla bakterii

Zlew jest stale wilgotny, a do jego wnętrza trafiają resztki jedzenia oraz drobiny tłuszczu. W takich warunkach bakterie mogą bardzo szybko się namnażać. Mikroorganizmy dostają się do zlewu przede wszystkim z surowej żywności, nieumytych rąk oraz z naczyń po przygotowywaniu posiłków. Badania mikrobiologiczne instalacji domowych opisane w pracy „Microbial Communities in Household Plumbing Systems” wskazują, że w instalacjach wodnych i odpływach mogą rozwijać się liczne bakterie środowiskowe. W próbkach pobranych ze zlewów wykrywano między innymi Escherichia coli, Salmonella enterica, Listeria monocytogenes, Campylobacter jejuni, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa oraz Enterobacter cloacae. Część z tych bakterii może powodować zatrucia pokarmowe, zwłaszcza jeśli przedostanie się na żywność.

Największe skupisko bakterii znajduje się w odpływie

Wiele osób dokładnie czyści powierzchnię zlewu, jednak największy problem znajduje się w jego odpływie. W rurach i syfonie tworzy się biofilm bakteryjny, czyli cienka warstwa mikroorganizmów przyczepiona do ścian instalacji. Biofilm działa jak warstwa ochronna, która utrudnia usunięcie bakterii podczas zwykłego mycia zlewu. Badania publikowane w bazie PubMed pokazują, że biofilm w instalacjach wodnych może utrzymywać się przez długi czas i stale uwalniać drobnoustroje do wody. Oznacza to, że nawet regularne mycie powierzchni zlewu nie zawsze usuwa bakterie znajdujące się głębiej w instalacji.

Błąd numer jeden – mycie surowego mięsa w zlewie

Jednym z najczęstszych błędów w kuchni jest płukanie surowego mięsa, szczególnie drobiu. Podczas takiego mycia woda rozpryskuje się wokół zlewu i może przenosić bakterie na blaty, naczynia oraz ręce. Surowe mięso drobiowe bywa źródłem bakterii takich jak Campylobacter czy Salmonella. Badania nad bezpieczeństwem żywności pokazują, że krople wody powstające podczas płukania mięsa mogą rozprzestrzeniać bakterie na powierzchnie oddalone nawet o kilkadziesiąt centymetrów od zlewu. Z tego powodu wiele instytucji zajmujących się bezpieczeństwem żywności zaleca, aby nie myć surowego drobiu przed gotowaniem.

Gąbka kuchenna – jedno z najbardziej zanieczyszczonych miejsc w domu

W pobliżu zlewu znajduje się także gąbka kuchenna, która często okazuje się jeszcze bardziej zanieczyszczona niż sama powierzchnia zlewu. Badania mikrobiologiczne wykazały, że w gąbkach kuchennych mogą znajdować się miliony bakterii na centymetr kwadratowy. Wilgoć oraz resztki jedzenia sprawiają, że drobnoustroje mają tam idealne warunki do rozwoju. W gąbkach wykrywano między innymi bakterie z rodzajów Moraxella, Pseudomonas, Acinetobacter oraz Enterobacter. Podczas mycia naczyń bakterie z gąbki łatwo przenoszą się na powierzchnię zlewu, naczynia oraz dłonie.

Niewidoczne zagrożenie – bakterie z odpływu mogą wracać

Badania dotyczące mikrobiologii instalacji domowych wskazują, że bakterie znajdujące się w biofilmie rur mogą powracać na powierzchnię zlewu. Dzieje się tak między innymi podczas intensywnego przepływu wody lub spłukiwania resztek jedzenia do odpływu. Mikroorganizmy uwalniane z biofilmu mogą osiadać na powierzchni zlewu i ponownie trafiać na naczynia lub ręce. To jeden z powodów, dla których zlew kuchenny bywa miejscem o bardzo dużej różnorodności bakterii.

Błędy, które sprzyjają rozwojowi bakterii

Wiele codziennych nawyków sprzyja namnażaniu drobnoustrojów w zlewie kuchennym. Do najczęstszych należy pozostawianie resztek jedzenia w odpływie, rzadkie czyszczenie syfonu, przechowywanie wilgotnych gąbek w pobliżu zlewu oraz brak dezynfekcji powierzchni po kontakcie z surowym mięsem. Choć każdy z tych błędów wydaje się niewielki, razem mogą znacząco zwiększyć liczbę bakterii w kuchni.

Jak ograniczyć liczbę bakterii w zlewie

Specjaliści zajmujący się bezpieczeństwem żywności podkreślają, że kilka prostych działań może znacząco zmniejszyć liczbę drobnoustrojów w kuchni. Regularne czyszczenie odpływu i syfonu, częsta wymiana gąbek kuchennych oraz dokładne mycie rąk podczas przygotowywania posiłków pomagają ograniczyć rozwój bakterii. Ważne jest także unikanie mycia surowego drobiu w zlewie oraz dezynfekowanie powierzchni, które miały kontakt z surową żywnością.

Podsumowanie

Zlew kuchenny jest miejscem, w którym bakterie mogą rozwijać się wyjątkowo łatwo. Stała wilgoć, resztki jedzenia oraz kontakt z surową żywnością sprawiają, że w odpływie i na powierzchni zlewu powstają kolonie mikroorganizmów. Największe skupiska bakterii tworzą się w biofilmie znajdującym się w instalacji odpływowej. Regularne czyszczenie zlewu, dbanie o higienę kuchni i zmiana kilku codziennych nawyków pozwalają znacząco ograniczyć ryzyko rozprzestrzeniania się bakterii.

Źródła

• PubMed Central – Microbial Communities in Household Plumbing Systems
• ScienceDirect – badania nad biofilmem bakteryjnym w instalacjach wodnych
• ScienceTimes – Bacteria in Kitchen Sinks Result From Handwashing, Research Shows
• HealthSurgeon, Cookware Ninja