Złote kolczyki uwalniały metal w sztucznym pocie. Naukowcy zbadali 5 par

Dlaczego złoto reaguje z potem? Naukowcy wskazują na jeden składnikDlaczego złoto reaguje z potem? Naukowcy wskazują na jeden składnik
Źródło zdjęć: © Licencjodawca

Złoto uchodzi za metal odporny na działanie czynników chemicznych. Badanie opublikowane 30 września 2026 roku w czasopiśmie Contact Dermatitis pokazuje jednak, że nawet złote kolczyki mogą uwalniać niewielkie ilości metalu. Naukowcy zbadali pięć par biżuterii, sprawdzając, jak reagują na sztuczny pot. Wyniki mają znaczenie dla badań nad alergią kontaktową na złoto.

Złote kolczyki poddano tygodniowemu testowi. Wszystkie uwalniały złoto

Naukowcy z Kanady i Danii przeanalizowali pięć par kolczyków zakupionych w sklepie jubilerskim. Jedna para była sprzedawana jako biżuteria wykonana z 10-karatowego złota, a pozostałe cztery jako wyroby z 14-karatowego złota.

Kolczyki umieszczono w roztworze sztucznego potu wzbogaconego cysteiną, czyli aminokwasem zawierającym siarkę. Eksperyment trwał 168 godzin, a więc siedem dni. Temperatura wynosiła 30 stopni Celsjusza, natomiast pH roztworu utrzymywano na poziomie 8,0 ± 0,2.

Po zakończeniu testu naukowcy przeanalizowali skład roztworu, wykorzystując spektrometrię mas. Okazało się, że ze wszystkich pięciu par kolczyków uwolniło się złoto. Ilości były niewielkie i wynosiły od 0,016 do 0,15 mikrograma na centymetr kwadratowy powierzchni w ciągu tygodnia. Mediana wyniosła 0,057 mikrograma.

Wyniki wskazują, że złoto, choć jest metalem szlachetnym, w określonych warunkach może przechodzić do roztworu. Kluczowe znaczenie ma obecność związków zawierających siarkę, które mogą oddziaływać ze złotem i sprzyjać jego uwalnianiu.

Dlaczego złoto reaguje z potem? Naukowcy wskazują na jeden składnik

Złoto jest odporne na utlenianie, dlatego nie rdzewieje tak jak żelazo i nie reaguje łatwo z tlenem. Nie oznacza to jednak, że pozostaje całkowicie obojętne chemicznie.

Profesor Yolanda Hedberg z Western University w Kanadzie wyjaśniła w informacji opublikowanej 8 października 2026 roku, że złoto może reagować z siarką i niektórymi grupami aminowymi. To właśnie ta właściwość stała się punktem wyjścia do eksperymentu.

Pot człowieka zawiera między innymi aminokwasy i inne związki chemiczne. Badacze dodali do sztucznego potu cysteinę, aby sprawdzić, czy w takich warunkach złoto zacznie się uwalniać z biżuterii.

Dotychczasowe standardowe testy sztucznego potu nie zawsze pozwalały wykryć uwalnianie złota. Nowe doświadczenie pokazało, że skład chemiczny zastosowanego roztworu może istotnie wpływać na wynik.

Nie oznacza to jednak, że podczas codziennego noszenia kolczyków zachodzi dokładnie taki sam proces. Skład ludzkiego potu jest zmienny, a eksperyment przeprowadzono w ściśle kontrolowanych warunkach laboratoryjnych.

Złote kolczyki uwalniały również miedź. A co z niklem?

Badacze nie ograniczyli się do pomiaru złota. Sprawdzili również, czy z kolczyków uwalniają się miedź i nikiel.

Analiza wykazała, że wszystkie pięć par uwalniało więcej miedzi niż złota. Mediana uwalniania miedzi wyniosła 0,53 mikrograma na centymetr kwadratowy tygodniowo, a poszczególne wyniki mieściły się w zakresie od 0,36 do 2,2 mikrograma.

Nie było to zaskoczeniem, ponieważ badana biżuteria została wykonana ze stopów metali. Analiza powierzchni wykazała obecność przede wszystkim złota, miedzi, srebra i cynku.

Inaczej wyglądały wyniki dotyczące niklu. Chociaż wykryto jego śladową obecność na powierzchni kolczyków, w żadnej z pięciu próbek nie stwierdzono uwalniania niklu powyżej granicy wykrywalności zastosowanej metody.

To istotna różnica w porównaniu z wcześniejszym badaniem tego samego zespołu, opublikowanym 17 maja 2026 roku w Contact Dermatitis. Naukowcy przeanalizowali wówczas dziesięć par tanich, pozłacanych kolczyków kupionych przez internet. Nikiel uwalniał się ze wszystkich dziesięciu par, a w części przypadków jego ilość przekraczała unijne limity przewidziane dla biżuterii wkładanej w przekłute części ciała. Złoto wykryto w roztworach z czterech par kolczyków.

Porównanie pokazuje, jak duże znaczenie może mieć skład biżuterii. Cienka warstwa pozłoty nie musi skutecznie oddzielać skóry od metali znajdujących się pod nią.

Czy złote kolczyki mogą powodować alergię?

Alergia kontaktowa na złoto jest znanym zjawiskiem, choć występuje rzadziej niż uczulenie na nikiel. W badaniach dermatologicznych zdarzają się dodatnie wyniki testów płatkowych na złoto, ale nie zawsze udaje się powiązać je z rzeczywistymi objawami wywołanymi przez noszenie biżuterii.

Nowe badanie miało pomóc w wyjaśnieniu jednego z mechanizmów potencjalnego kontaktu organizmu ze złotem. Aby metal mógł uczestniczyć w reakcji alergicznej, musi najpierw stać się dostępny chemicznie, na przykład poprzez uwalnianie do substancji mających kontakt ze skórą.

Eksperyment wykazał, że taki proces jest możliwy. Nie dowiedziono jednak, że ilości złota wykryte w sztucznym pocie wystarczają do wywołania uczulenia lub nasilenia zmian skórnych.

Badanie nie obejmowało osób noszących kolczyki. Nie mierzono również ilości złota przedostającego się na skórę w codziennych warunkach ani nie określano dawki, która mogłaby wywoływać alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.

Zdaniem profesor Hedberg wykryte ilości złota prawdopodobnie byłyby zbyt małe, aby w większości sytuacji powodować reakcję alergiczną. Jednocześnie badaczka zwróciła uwagę, że osoby z potwierdzoną alergią na złoto powinny brać pod uwagę możliwość kontaktu z tym metalem podczas noszenia biżuterii.

Znaczenie mogą mieć także tarcie kolczyków o skórę i indywidualne różnice w składzie potu. Nie były one jednak bezpośrednio oceniane w tym eksperymencie.

Wyniki nie stanowią więc dowodu, że złota biżuteria powszechnie wywołuje alergię. Pokazują natomiast, że nawet złoto obecne w stopach jubilerskich może w określonych warunkach chemicznych uwalniać się do otaczającego roztworu.

Źródła:

  • Mikkel Bak Jensen i współautorzy, Gold and Nickel Release From Jeweller-Purchased 10K and 14K Gold Earrings in Cysteine-Modified Artificial Sweat, Contact Dermatitis, 30 września 2026 r.
  • Mikkel Bak Jensen i współautorzy, Gold and Nickel Release From Gold-Plated Earrings Under Cysteine-Modified Artificial Sweat Conditions, Contact Dermatitis, 17 maja 2026 r.
  • Western University / Medical Xpress, Allergic to gold jewelry? Lab tests reveal gold can dissolve from earrings under specific chemical conditions, 8 października 2026 r.
Wybrane dla Ciebie