Ponad 1,14 mln kobiet w 102 badaniach
Autorzy przeanalizowali wyniki 102 badań obejmujących łącznie 1 141 955 kobiet. Przeszukali bazy MEDLINE, EMBASE i SCOPUS, uwzględniając publikacje dostępne do grudnia 2024 roku.
Zobacz także: Poranne zmęczenie w menopauzie. Jak je złagodzić?
Badania dotyczyły kobiet znajdujących się w okresie okołomenopauzalnym oraz po menopauzie. Naukowcy analizowali częstość występowania objawów depresyjnych, lękowych i bezsenności, a także liczbę nowych przypadków pojawiających się w czasie obserwacji.
Autorzy podkreślają, że przejście menopauzalne może być okresem zwiększonej podatności na problemy ze zdrowiem psychicznym. Jednocześnie dotychczasowe dane pochodzące z różnych części świata były rozproszone i uzyskiwane przy użyciu różnych metod.
Objawy depresyjne u około jednej trzeciej kobiet
W przypadku objawów depresyjnych punktowa częstość występowania, czyli odsetek kobiet mających takie objawy w określonym momencie, wyniosła:
- 32 proc. wśród kobiet w perimenopauzie,
- 30 proc. wśród kobiet po menopauzie.
Gdy autorzy analizowali występowanie objawów w określonym przedziale czasu, wartości były niższe. Wyniosły 24 proc. w perimenopauzie i 19 proc. po menopauzie.
Oszacowana częstość nowych przypadków objawów depresyjnych wynosiła natomiast:
- 13 proc. w perimenopauzie,
- 5 proc. po menopauzie.
Wyników nie należy jednak interpretować jako dowodu, że menopauza powoduje depresję u jednej trzeciej kobiet.
Metaanaliza dotyczyła przede wszystkim objawów depresyjnych, a nie wyłącznie klinicznie rozpoznanej depresji. Część badań wykorzystywała kwestionariusze przesiewowe, które mogą wskazać na występowanie niepokojących objawów, ale nie zastępują diagnozy postawionej przez specjalistę.
Objawy lękowe również były częste
Punktową częstość występowania objawów lękowych oszacowano na:
- 29 proc. wśród kobiet w perimenopauzie,
- 39 proc. wśród kobiet po menopauzie.
W tym przypadku wyniki poszczególnych badań znacznie się jednak różniły, a przedziały ufności były szerokie. Oznacza to, że nie można na tej podstawie stwierdzić, iż problemy lękowe po menopauzie zawsze stają się częstsze.
Metaanaliza pokazuje natomiast, że objawy lękowe nie są w tym okresie życia zjawiskiem marginalnym i mogą wymagać takiej samej uwagi jak bardziej charakterystyczne objawy fizyczne menopauzy.
Problemy ze snem szczególnie częste po menopauzie
Jeszcze wyraźniejsze wyniki dotyczyły bezsenności.
Objawy bezsenności występowały w analizowanych badaniach u około:
- 27 proc. kobiet w perimenopauzie,
- 42 proc. kobiet po menopauzie.
Nie oznacza to, że 42 proc. kobiet po menopauzie ma zdiagnozowaną bezsenność. Poszczególne badania stosowały różne kwestionariusze i kryteria oceny problemów ze snem.
Sam sen może w tym okresie pogarszać się z wielu powodów. Nocne poty i uderzenia gorąca mogą prowadzić do wybudzeń, ale znaczenie mogą mieć również stres, zmiany nastroju, choroby przewlekłe, przyjmowane leki czy inne zaburzenia snu.
Wyniki zależały od sposobu prowadzenia oceny
Autorzy zauważyli, że wyższe odsetki objawów częściej uzyskiwano w badaniach wykorzystujących narzędzia przesiewowe.
To istotne, ponieważ kwestionariusz może wskazać, że dana osoba ma nasilone objawy menopauzy i powinna zostać dokładniej oceniona, ale nie oznacza automatycznie rozpoznania zaburzenia depresyjnego, lękowego czy klinicznej bezsenności.
Wyższe wskaźniki obserwowano również na wcześniejszych etapach przechodzenia przez menopauzę.
Większość uwzględnionych w metaanalizie badań została oceniona jako obarczona niskim lub umiarkowanym ryzykiem błędu systematycznego. Jednocześnie autorzy zwracają uwagę na dużą różnorodność analizowanych prac. Badania pochodziły z różnych krajów, obejmowały różne populacje i korzystały z odmiennych narzędzi diagnostycznych lub przesiewowych.
Nie każdy gorszy dzień można tłumaczyć menopauzą
Wyniki pokazują, że problemy ze snem, obniżony nastrój i objawy lękowe są częste w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie. Nie oznacza to jednak, że każdy taki problem jest skutkiem zmian hormonalnych.
Długotrwałe obniżenie nastroju, utrata zainteresowań, nasilony lęk, trudności w codziennym funkcjonowaniu czy uporczywa bezsenność mogą wymagać osobnej oceny medycznej.
Objawy mogą się również wzajemnie nasilać. Kiedy kobieta regularnie budzi się w nocy, może mieć mniej energii w ciągu dnia, gorzej radzić sobie ze stresem i mocniej odczuwać obniżenie nastroju. Z kolei przewlekły lęk lub depresja mogą dodatkowo pogarszać jakość snu.
Zdrowie psychiczne powinno być częścią opieki w okresie menopauzy
Autorzy metaanalizy wskazują, że uzyskane wyniki przemawiają za rutynowym zwracaniem uwagi na zdrowie psychiczne kobiet przechodzących menopauzę oraz za bardziej zintegrowanym podejściem do opieki.
Nie chodzi więc wyłącznie o pytania o uderzenia gorąca, poty czy zmiany miesiączkowania. Rozmowa powinna obejmować także sen, samopoczucie, objawy lękowe oraz wpływ tych problemów na codzienne funkcjonowanie.
Duża metaanaliza nie pozwala powiedzieć, że menopauza jest przyczyną wszystkich obserwowanych trudności psychicznych. Pokazuje jednak wyraźnie, że objawy depresyjne, lękowe i problemy ze snem są na tyle częste, że nie powinny być bagatelizowane jako zwykła część starzenia się.
Źródło: Balasubramanian I. i wsp., Prevalence and incidence of depressive, anxiety, and insomnia symptoms in perimenopausal and postmenopausal women: Systematic review and meta-analysis, "General Hospital Psychiatry", 2026. Metaanaliza 102 badań obejmujących 1 141 955 kobiet.
Czytaj także: Źle śpisz po 50.? Możesz wcześniej wypaść z rynku pracy
