W tym artykule:
Naukowcy sprawdzili 144 osoby
Badanie przeprowadzili Tong Liu, Mengyuan Hu, Xin Liu i współpracownicy z Zhejiang University w Chinach. Wyniki opublikowano w 2026 roku w "British Journal of Ophthalmology". Badanie miało charakter obserwacyjny.
Do analizy włączono 144 osoby. W tej grupie 70 miało jaskrę normalnego ciśnienia, 65 pierwotną jaskrę otwartego kąta, a 9 nadciśnienie oczne. Badani byli w różnym wieku: 84 osoby miały do 44 lat, 41 osób od 45 do 59 lat, a 19 co najmniej 60 lat.
Naukowcy mierzyli ciśnienie wewnątrzgałkowe, czyli IOP, przez 24 godziny co dwie godziny. Do analizy wykorzystano prawe oko każdego uczestnika. Badani pozostawali przy wcześniej stosowanym leczeniu obniżającym ciśnienie w oku.
Dwie zwykłe poduszki wystarczyły, aby pojawiła się różnica
Badacze porównali dwie pozycje. W pierwszej uczestnik leżał płasko na plecach. W drugiej jego głowę uniesiono o około 20–35 stopni za pomocą dwóch zwykłych poduszek. Po zmianie pozycji czekano 10 minut i ponownie mierzono ciśnienie w oku. U każdego uczestnika uzyskano cztery kompletne zestawy pomiarów w obu pozycjach.
Rezultat był odwrotny od tego, czego początkowo spodziewali się naukowcy.
U 96 ze 144 osób, czyli 66,7 proc., ciśnienie wewnątrzgałkowe wzrosło po przejściu z pozycji płaskiej do ułożenia na dwóch poduszkach. W tej grupie średni wzrost wynosił 1,61 ± 1,31 mmHg.
Dla całej badanej grupy średnie ciśnienie wynosiło:
- 16,62 ± 3,81 mmHg podczas leżenia płasko,
- 17,42 ± 4,34 mmHg przy głowie uniesionej na dwóch poduszkach.
Różnica była istotna statystycznie.
Zmieniało się nie tylko ciśnienie w oku
Naukowcy zauważyli również większe dobowe wahania ciśnienia wewnątrzgałkowego. W pozycji płaskiej wartość opisująca te wahania wynosiła 2,26 mmHg, natomiast podczas korzystania z dwóch poduszek 2,60 mmHg.
Zmniejszyło się jednocześnie wyliczone ciśnienie perfuzyjne oka, czyli parametr związany z ciśnieniem umożliwiającym przepływ krwi przez naczynia oka. Średnio wynosiło ono 58,71 ± 8,02 mmHg podczas leżenia płasko i 54,57 ± 8,19 mmHg w pozycji na dwóch poduszkach.
Nie oznacza to jeszcze, że spanie na dwóch poduszkach prowadzi do pogorszenia jaskry. Badanie nie sprawdzało długoterminowych skutków takiego sposobu spania.
Problemem może być zgięta szyja
Dlaczego podniesienie głowy miałoby zwiększać ciśnienie w oku? Badacze zwrócili uwagę na ułożenie szyi.
Dwie poduszki nie podnoszą całego tułowia tak jak klin czy regulowane łóżko. Mogą natomiast mocniej zginać szyję. Naukowcy wysunęli hipotezę, że może to uciskać żyły szyjne i utrudniać odpływ krwi z okolicy głowy, a pośrednio wpływać także na odpływ cieczy wodnistej z oka.
Aby sprawdzić ten mechanizm, przeprowadzili dodatkowe badanie USG u 20 zdrowych ochotników. Było wśród nich 12 mężczyzn, a średnia wieku wynosiła 35,90 ± 10,78 roku.
W pozycji na dwóch poduszkach zmniejszały się wymiary i pole przekroju zarówno żyły szyjnej wewnętrznej, jak i zewnętrznej. Różnice były istotne statystycznie. Wzrosła również maksymalna prędkość przepływu krwi w żyle szyjnej wewnętrznej.
To wspiera hipotezę o mechanicznym ucisku naczyń, ale jej ostatecznie nie potwierdza. Tego badania nie należy interpretować jako dowodu, że spanie bez poduszek jest zdrowsze dla wszystkich.
Przede wszystkim pomiary ciśnienia w oku wykonywano u osób z jaskrą lub nadciśnieniem ocznym. Zdrowych ochotników wykorzystano tylko w dodatkowym badaniu USG żył szyjnych Co więcej, naukowcy nie porównywali zwykłej pojedynczej poduszki z całkowitym jej brakiem. Porównali leżenie płasko z ułożeniem głowy na dwóch poduszkach, pod kątem 20–35 stopni.
Autorzy sami podkreślają, że wyniki są wstępne i wymagają potwierdzenia w dalszych badaniach. Nie wykazano także, że zmiana poduszki poprawia przebieg choroby lub chroni wzrok w długim okresie.
Dla osoby z jaskrą praktycznym wnioskiem nie powinno więc być samodzielne wyrzucenie poduszki. Jeżeli śpisz wysoko, na kilku poduszkach, warto zapytać okulistę, czy sposób ułożenia głowy i szyi może mieć znaczenie w Twoim przypadku. Zaleconego leczenia jaskry nie należy zastępować zmianą pozycji podczas snu.
