Czy cynamon może obniżać cukier i cholesterol? Naukowcy sprawdzili

Cynamon kojarzy się głównie z aromatem wypieków, ale od wieków był także wykorzystywany w medycynie tradycyjnej Azji i Bliskiego Wschodu. W ostatnich latach zainteresowali się nim również naukowcy badający choroby metaboliczne. Część badań sugeruje, że regularne spożywanie cynamonu może wspierać kontrolę poziomu cukru we krwi oraz wpływać na poziom cholesterolu i trójglicerydów. Nie zastępuje jednak leczenia – może jedynie stanowić element zdrowej diety i stylu życia.

Badanie z „Diabetes Care”. Spadek glukozy nawet o 18–29 proc.

Jednym z najczęściej przywoływanych badań dotyczących cynamonu jest eksperyment opublikowany jeszcze w 2003 roku w czasopiśmie Diabetes Care. Zespół badaczy kierowany przez Alama Khana przeprowadził badanie z udziałem 60 osób chorujących na cukrzycę typu 2. Uczestnicy zostali podzieleni na kilka grup i przez 40 dni przyjmowali codziennie 1, 3 lub 6 gramów cynamonu, co odpowiada mniej więcej połowie do jednej łyżeczki przyprawy.

Po zakończeniu badania zaobserwowano wyraźne zmiany metaboliczne. Poziom glukozy na czczo spadł średnio o 18–29 procent, co zwróciło uwagę naukowców na możliwe działanie regulujące metabolizm cukrów. Jednocześnie u części uczestników poprawił się profil lipidowy krwi, czyli parametry związane z gospodarką tłuszczową organizmu.

W badaniu odnotowano również spadek:

• trójglicerydów o 23–30 procent,
• cholesterolu LDL o 7–27 procent,
• cholesterolu całkowitego o 12–26 procent.

Choć badanie miało stosunkowo niewielką skalę, jego wyniki stały się punktem wyjścia dla kolejnych analiz dotyczących wpływu cynamonu na metabolizm i zdrowie serca.

Co pokazują nowsze analizy badań?

W kolejnych latach naukowcy przeprowadzili wiele przeglądów systematycznych i meta-analiz dotyczących cynamonu. Jedna z najczęściej cytowanych analiz została opublikowana w czasopiśmie Annals of Family Medicine (2013). Autorzy przeanalizowali wyniki kilku badań klinicznych, w których oceniano wpływ suplementacji cynamonu na metabolizm glukozy i lipidów.

W większości analiz zauważono umiarkowane, ale statystycznie istotne obniżenie:

• poziomu glukozy na czczo,
• cholesterolu całkowitego,
• cholesterolu LDL,
• trójglicerydów.

Jednocześnie badacze podkreślili, że nie wszystkie badania wykazały wpływ na poziom hemoglobiny glikowanej HbA1c, czyli jednego z najważniejszych wskaźników kontroli cukrzycy w dłuższym okresie. Oznacza to, że cynamon może wspierać kontrolę metabolizmu, ale jego działanie nie zawsze jest tak wyraźne, jak sugerowały pierwsze, bardziej spektakularne wyniki.

Jak cynamon może wpływać na metabolizm?

Mechanizmy działania cynamonu nie są jeszcze w pełni poznane, jednak naukowcy wskazują kilka możliwych procesów biologicznych. Jednym z nich jest wpływ na wrażliwość komórek na insulinę. Niektóre związki zawarte w cynamonie mogą zwiększać aktywność receptorów insulinowych w komórkach. To zaś ułatwia transport glukozy z krwi do tkanek.

Drugim możliwym mechanizmem jest wpływ na trawienie węglowodanów. Badania wskazują, że cynamon może spowalniać opróżnianie żołądka, dzięki czemu cukry z posiłku wchłaniają się wolniej. W praktyce może to oznaczać bardziej stabilny poziom glukozy po jedzeniu i mniejsze gwałtowne skoki cukru.

Istnieją także dowody sugerujące, że cynamon może wpływać na metabolizm tłuszczów w wątrobie oraz ograniczać procesy zapalne w organizmie. A to właśnie przewlekły stan zapalny jest jednym z czynników zwiększających ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Które związki w cynamonie są najważniejsze?

Cynamon zawiera wiele związków biologicznie aktywnych, które mogą wpływać na organizm. Najbardziej charakterystycznym z nich jest aldehyd cynamonowy, odpowiedzialny za zapach i smak przyprawy. W badaniach laboratoryjnych wykazano, że może on oddziaływać na enzymy uczestniczące w metabolizmie glukozy oraz procesach energetycznych w komórkach.

Duże znaczenie mogą mieć również polifenole, czyli związki o silnym działaniu przeciwutleniającym. Ich aktywność porównuje się czasem do polifenoli obecnych w zielonej herbacie lub kakao. Substancje te pomagają neutralizować wolne rodniki i chronić komórki przed stresem oksydacyjnym, który odgrywa ważną rolę w rozwoju chorób metabolicznych.

Dzięki obecności tych substancji cynamon jest często analizowany w badaniach dotyczących profilaktyki cukrzycy, zespołu metabolicznego oraz chorób serca.

Cynamon cejloński czy kasja? Różnica ma znaczenie

W sklepach dostępne są dwa główne rodzaje cynamonu. Różnią się one nie tylko smakiem, ale także składem chemicznym.

Cynamon cejloński (Cinnamomum verum), nazywany często „prawdziwym cynamonem”, ma delikatniejszy smak i zawiera bardzo małe ilości kumaryny. Kumaryna w dużych dawkach może obciążać wątrobę, dlatego ten rodzaj cynamonu uznawany jest za bezpieczniejszy przy regularnym spożyciu.

Cynamon kasja (Cinnamomum cassia) jest bardziej intensywny w smaku i znacznie tańszy, dlatego dominuje w handlu. Jednocześnie zawiera znacznie więcej kumaryny, dlatego jego bardzo częste spożywanie w dużych ilościach nie jest zalecane.

Z tego powodu dietetycy często sugerują, aby przy regularnym stosowaniu wybierać cynamon cejloński.

Ile cynamonu stosowano w badaniach?

W większości badań klinicznych dawki cynamonu wynosiły od 1 do 6 gramów dziennie, co odpowiada mniej więcej połowie do jednej łyżeczki przyprawy. Takie ilości są zbliżone do tych, które można bez problemu włączyć do codziennej diety, na przykład do owsianki, jogurtu czy kawy.

Efekty obserwowano zazwyczaj po 4–12 tygodniach regularnego spożywania. Warto jednak podkreślić, że naukowcy traktują cynamon raczej jako element wspierający dietę niż samodzielną metodę terapii.

Czy cynamon działa u każdego?

Choć wiele badań wskazuje na korzystne działanie cynamonu, wyniki nie są całkowicie jednoznaczne. W części badań klinicznych nie stwierdzono znaczących różnic między grupą przyjmującą cynamon a grupą placebo.

Z tego powodu organizacje medyczne podkreślają, że cynamon może wspierać kontrolę metabolizmu, ale nie zastępuje leczenia cukrzycy ani terapii obniżającej cholesterol. Największe znaczenie dla zdrowia metabolicznego nadal mają dieta, aktywność fizyczna i leczenie zalecone przez lekarza.

Pamiętaj, to nie jest środek leczniczy

Cynamon to przyprawa o interesujących właściwościach biologicznych, która od lat znajduje się w centrum zainteresowania naukowców. Wyniki badań sugerują, że może wspierać kontrolę poziomu glukozy we krwi oraz wpływać na poziom cholesterolu i trójglicerydów. Nie jest jednak cudownym środkiem leczniczym. Największe korzyści pojawiają się wtedy, gdy cynamon stanowi element zrównoważonej diety, zdrowego stylu życia i odpowiedniej opieki medycznej.

Źródła:
Khan A. et al., Diabetes Care (2003)
Allen R.W. et al., Annals of Family Medicine
ScienceDirect – przeglądy badań nad cynamonem
Nutrition Research – wpływ cynamonu na profil lipidowy.