Odcięli internet w smartfonie na 2 tygodnie. Badanie pokazało wyraźną zmianę

Coraz więcej danych pokazuje, że kłopotem nie jest sam ekran, lecz życie bez przerwy podłączone do internetu. U.S. Surgeon General zwracał uwagę na rosnące obawy dotyczące wpływu mediów społecznościowych na zdrowie psychiczne młodych ludzi. Duży przegląd i metaanaliza opublikowane w 2024 roku w „Journal of Affective Disorders” wykazały związek między korzystaniem z mediów społecznościowych a depresją oraz lękiem.

To jednak nie prowadzi od razu do wniosku, że szkody muszą być trwałe. Właśnie tu pojawia się najciekawsza część nowego eksperymentu. Badacze sprawdzili nie to, co ludzie deklarują w ankietach, ale to, co dzieje się wtedy, gdy naprawdę odetnie się im mobilny internet w smartfonie.

Badanie opublikowane w PNAS Nexus objęło 467 osób. Uczestnicy instalowali aplikację, która przez dwa tygodnie blokowała internet w smartfonie, zarówno przez Wi-Fi, jak i przez dane komórkowe. Nadal mogli jednak dzwonić, wysyłać SMS-y i korzystać z internetu na komputerze. Nie był to więc eksperyment życia bez technologii, ale sprawdzenie, co zmienia brak internetu w telefonie.

To ważne rozróżnienie. Smartfon bez sieci nadal pozwala się skontaktować, sprawdzić podstawowe rzeczy czy zorganizować dzień. Znika jednak to, co najbardziej wciąga: ciągły dopływ powiadomień, rolek, wiadomości, mediów społecznościowych i odruchowego sprawdzania, co nowego pojawiło się w aplikacjach.

Badacze oceniali trzy główne obszary: dobrostan, zdrowie psychiczne i podtrzymywanie uwagi. Po dwóch tygodniach bez internetu w telefonie uczestnicy osiągali lepsze wyniki we wszystkich trzech. W samym artykule zapisano też, że 91 proc. badanych poprawiło przynajmniej jeden z tych wskaźników. To sprawia, że nie wygląda to na pojedynczy, przypadkowy efekt.

Najmocniejsze w tym badaniu jest to, że nie opierało się wyłącznie na prostym pytaniu: „czy czujesz się lepiej?”. Autorzy połączyli deklaracje uczestników z pomiarami dotyczącymi uwagi i ze śledzeniem tego, czy blokada internetu rzeczywiście była włączona. Dzięki temu eksperyment daje mocniejszy obraz niż zwykła ankieta o nawykach cyfrowych.

Po zablokowaniu internetu w smartfonie uczestnicy rzadziej korzystali z telefonu. Badacze odnotowali też, że więcej czasu przeznaczali na bezpośrednie kontakty z ludźmi, aktywność fizyczną i przebywanie na świeżym powietrzu. To może tłumaczyć, dlaczego poprawa nie ograniczyła się do samego czasu ekranowego, ale objęła też uwagę i kondycję psychiczną.

Wniosek nie brzmi więc: „telefon szkodzi każdemu”. Bardziej pasuje tu coś innego: stały internet w smartfonie potrafi przejąć bardzo dużą część dnia, uwagi i energii. Gdy ten strumień bodźców nagle słabnie, w codzienności robi się więcej miejsca na rzeczy, które zwykle przegrywają z ekranem.

To badanie ma jednak swoje ograniczenia. Wzięło w nim udział 467 osób, ale warunki eksperymentu w pełni spełniło 119. To pokazuje, że odcięcie internetu w telefonie nie było dla uczestników łatwe nawet na dwa tygodnie.

Mimo to sam wynik trudno zignorować. Po ograniczeniu mobilnego internetu u części badanych poprawiło się samopoczucie, zdrowie psychiczne i zdolność skupienia uwagi. To nie była już tylko obserwacja czy deklaracja, ale eksperyment pokazujący, że taka zmiana może mieć realny efekt.

Od lat pojawiają się badania sugerujące, że intensywne korzystanie z mediów społecznościowych może wiązać się z gorszym snem, obniżonym nastrojem, większym napięciem i trudnościami z koncentracją. Nowy eksperyment pokazuje jednak coś jeszcze. Część tych skutków wcale nie musi być trwała. W badaniu poprawa pojawiła się już po odcięciu mobilnego internetu w smartfonie, bez rezygnacji z telefonu i bez całkowitego znikania z sieci.

To nie smartfon jest największym problemem. Najwięcej szkody robi internet dostępny bez przerwy. To on kradnie uwagę, rozbija dzień i z czasem coraz mocniej odbija się na samopoczuciu.

Źródła: PNAS Nexus / PubMed. Dodatkowe tło: U.S. Surgeon General oraz przegląd i metaanaliza z Journal of Affective Disorders.