Problemy z pamięcią? Te rzeczy mogą ułatwić codzienne życie

Duży zegar, tablica z przypomnieniami czy stałe miejsce na najważniejsze przedmioty czasem sprawdzają się lepiej niż skomplikowana technologia.

Każdemu zdarza się czegoś zapomnieć. Jeżeli jednak problemy z pamięcią powtarzają się i zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie, nie warto tłumaczyć ich wyłącznie wiekiem.

Przyczyną problemów z pamięcią mogą być m.in. stres, lęk, depresja czy zaburzenia snu. Mogą mieć one również związek z niektórymi lekami lub chorobami. Demencja jest tylko jedną z możliwych przyczyn. Jeśli kłopoty z pamięcią wpływają na codzienne życie albo się nasilają, warto skonsultować się z lekarzem.

Niezależnie od diagnozy część codziennych trudności można ograniczyć, przenosząc obowiązek pamiętania na otoczenie. Zamiast za każdym razem zastanawiać się, gdzie są okulary albo o której należy wyjść z domu, można wykorzystać stałe miejsca, kalendarze, notatki i przypomnienia.

Osoba mająca problemy z orientacją w czasie może kilka razy dziennie sprawdzać, jaki jest dzień albo czy właśnie trwa poranek, czy wieczór.

Zobacz także: Senior chowa rzeczy w nietypowych miejscach? To nie musi być roztargnienie.

Pomocny może być prosty zegar z dużym wyświetlaczem, pokazujący jednocześnie godzinę, dzień tygodnia i pełną datę. Brytyjski NHS wymienia takie zegary wśród wyposażenia, które może ułatwiać codzienne funkcjonowanie osób z demencją. Nie musi mieć wielu dodatkowych funkcji. Im prostszy i bardziej czytelny ekran, tym łatwiej znaleźć na nim potrzebną informację.

Nie wszystko trzeba przenosić do smartfona. W materiałach NHS dotyczących problemów z pamięcią pojawiają się kalendarze, notesy, tablice, listy i karteczki umieszczane w widocznych miejscach.

Na tablicy można zapisać:

• dzisiejszą datę,
• godzinę wizyty u lekarza,
• plan dnia,
• numer telefonu do bliskiej osoby,
• krótką listę rzeczy do zrobienia.

Ważne, żeby informacje znajdowały się zawsze w tym samym, dobrze widocznym miejscu. Kilkanaście karteczek porozklejanych po całym domu może wprowadzać większy chaos niż jedna czytelna tablica.

To jedno z najprostszych rozwiązań, a przy okazji nic nie kosztuje. Klucze, okulary, portfel czy telefon warto odkładać zawsze w to samo miejsce.

Taką strategię zalecają również materiały NHS dla osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Stała rutyna zmniejsza liczbę sytuacji, w których trzeba sobie przypominać, gdzie ostatnio został odłożony dany przedmiot. Może to być na przykład miseczka na klucze obok drzwi, konkretna szuflada na dokumenty i jedno miejsce na okulary.

Jeżeli przedmioty mimo wszystko często się gubią, pomocny może być prosty lokalizator przypięty do kluczy czy portfela. Nie jest jednak konieczny, jeśli wystarcza dobrze wypracowany nawyk.

Przy kilku lekach przyjmowanych o różnych porach łatwo zacząć się zastanawiać: "Czy ja już dzisiaj wzięłam tę tabletkę?"

Pomocny może być tygodniowy pojemnik podzielony na dni, a czasem również na pory dnia. Materiały NHS dotyczące łagodnych zaburzeń poznawczych wymieniają takie rozwiązanie jako jedną z praktycznych pomocy pamięciowych.

Dostępne są również urządzenia wydające alarm o określonej godzinie. W bardziej zaawansowanych systemach można zaprogramować przypomnienie o przyjęciu dawki.

Przy dużej liczbie leków, skomplikowanym schemacie leczenia albo problemach z rozpoznawaniem tabletek lepiej jednak wcześniej porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą. Sam pojemnik nie zabezpieczy przed każdym możliwym błędem.

Dla osoby, która już dobrze zna swój smartfon, nie trzeba kupować specjalnego urządzenia. Zwykły telefon może pełnić funkcję kalendarza, budzika, notatnika i systemu przypomnień. Telefony i tablety mogą pomagać osobom z demencją właśnie dzięki alarmom, notatkom oraz przypomnieniom.

Można ustawić alarm:

• na porę przyjęcia leku,
• przed wyjściem z domu,
• przed wizytą lekarską,
• na godzinę posiłku,
• jako przypomnienie o telefonie do bliskiej osoby.

Nie zawsze jednak smartfon będzie najlepszym rozwiązaniem. Jeżeli obsługa ekranu dotykowego sprawia trudność, prosty telefon z dużymi przyciskami może być wygodniejszy. Takie urządzenia wymieniane są wśród produktów ułatwiających funkcjonowanie w domu.

W problemach z pamięcią ważne jest nie tylko przypominanie, ale także takie urządzenie domu, aby wymagał jak najmniej dodatkowych czynności.

Dobrym przykładem jest oświetlenie uruchamiane czujnikiem ruchu. Nie trzeba pamiętać o włączaniu światła podczas nocnego przejścia do łazienki czy korytarzem. Dobre oświetlenie, czytelne oznaczenia i kontrasty należą do elementów środowiska przyjaznego osobom z demencją. Ważne jest też czytelne oznaczanie pomieszczeń i przedmiotów.

Kuchnia jest miejscem, w którym zapomnienie może mieć poważniejsze konsekwencje. Pomocny może być zwykły minutnik, który przypomni o potrawie pozostawionej w piekarniku czy na kuchence.

Przy większych problemach poznawczych stosowane są również systemy teleopieki i czujniki ostrzegające o zagrożeniach. Teleopieka może wspierać samodzielne mieszkanie i uruchomić pomoc, gdy w domu wydarzy się coś niepokojącego.

Nie każdy potrzebuje jednak rozbudowanego systemu czujników. Rozwiązanie powinno odpowiadać rzeczywistemu problemowi, a nie być kupowane "na zapas".

Przy większych problemach z pamięcią lub orientacją pomocne bywają czytelne napisy i obrazki na szafkach lub drzwiach.

Jeżeli trudno zapamiętać, gdzie znajdują się kubki, na szafce można umieścić napis "KUBKI" wraz z prostym zdjęciem. Podobnie można oznaczyć łazienkę czy szufladę z ubraniami. Oznaczenia powinny być łatwo widoczne, rozpoznawalne i dobrze kontrastować z otoczeniem. Przydatne może być połączenie słowa z obrazem.

Najdroższe i najbardziej nowoczesne urządzenie nie zawsze będzie najlepsze. Rozwiązanie powinno być dopasowane do konkretnej osoby, jej codziennych potrzeb i tego, z czym rzeczywiście ma trudność. Najważniejsze jest, aby pomagało zachować samodzielność, a nie komplikowało codzienne funkcjonowanie.

Osoba, która od kilkudziesięciu lat zapisuje wszystko w papierowym kalendarzu, może lepiej radzić sobie z dużym kalendarzem na ścianie niż z nową aplikacją. Ktoś przyzwyczajony do smartfona może natomiast wygodnie korzystać z alarmów i cyfrowych przypomnień.

Dlatego przed zakupem warto zastanowić się przede wszystkim:

• jaki konkretny problem ma rozwiązać dana rzecz,
• czy osoba będzie potrafiła korzystać z niej bez pomocy,
• czy prostsze rozwiązanie nie będzie skuteczniejsze,
• czy urządzenie wymaga częstego ładowania lub ustawiania,
• czy rzeczywiście zwiększa samodzielność.

Czasami najbardziej pomocnym "gadżetem" okazuje się duży zegar, pudełko na tabletki albo jedno stałe miejsce na klucze. I właśnie o to chodzi — nie o otaczanie osoby z problemami z pamięcią elektroniką, ale o takie urządzenie codzienności, żeby jak najmniej rzeczy trzeba było pamiętać na siłę.

Źródła:

• NHS – Memory loss (amnesia)
• NHS – How to make your home dementia friendly
• NHS – Staying independent with dementia
• Cumbria, Northumberland, Tyne and Wear NHS Foundation Trust – Mild Cognitive Impairment (MCI)
• NHS Scotland – Using technology