Oficjalne dane ZUS pokazują również wyraźny wzrost liczby dni spędzonych na takich zwolnieniach.
Ponad 7 tys. zwolnień w ciągu pół roku
W pierwszym kwartale 2026 roku lekarze wystawili 3510 zaświadczeń z kodem G47. Obejmowały one łącznie 18 279 dni absencji chorobowej. W drugim kwartale wystawiono kolejnych 3505 zwolnień, obejmujących 17 430 dni.
Od stycznia do końca czerwca daje to łącznie 7015 zaświadczeń i 35 709 dni absencji. W analogicznym okresie 2025 roku ZUS odnotował 5955 zwolnień oraz 30 535 dni. Liczba zaświadczeń wzrosła więc rok do roku o 17,8 proc. Liczba dni absencji zwiększyła się natomiast o 16,9 proc.
Rosnący trend był widoczny już wcześniej. W całym 2024 roku wystawiono 10 153 zwolnienia z kodem G47. W 2025 roku było ich 12 209, czyli o 20,25 proc. więcej. Zwolnienia obejmowały odpowiednio 54 637 oraz 62 874 dni.
Kod G47 nie oznacza wyłącznie bezsenności. Obejmuje grupę zaburzeń snu, do której należą m.in. problemy z zasypianiem i utrzymaniem snu, nadmierna senność, zaburzenia rytmu snu i czuwania, bezdech senny oraz narkolepsja.
ZUS oddzielnie liczy nieorganiczne zaburzenia snu
W tabelach ZUS znajduje się również kod F51, oznaczający nieorganiczne zaburzenia snu. Są to problemy, w których duże znaczenie mogą mieć czynniki emocjonalne lub psychiczne. Obie grupy są wykazywane oddzielnie.
W pierwszym półroczu 2026 roku wystawiono 2468 zwolnień z kodem F51. Rok wcześniej w tym samym okresie było ich 1909. Oznacza to wzrost o 29,3 proc. Zwolnienia z tym kodem obejmowały 20 602 dni absencji. W pierwszym półroczu 2025 roku było to 15 523 dni. Wzrost wyniósł 32,7 proc.
Po zsumowaniu kodów G47 i F51 liczba zaświadczeń zwiększyła się z 7864 w pierwszym półroczu 2025 roku do 9483 w pierwszym półroczu 2026 roku. To wzrost o 20,6 proc.
Statystyki nie pokazują jednak liczby różnych pacjentów. Jedna osoba mogła otrzymać więcej niż jedno zaświadczenie. Dane ZUS mówią wyłącznie o liczbie wystawionych zwolnień i objętych nimi dniach absencji.
Czy lekarz może wystawić L4 z powodu bezsenności?
Problemy ze snem mogą stać się podstawą zwolnienia lekarskiego, jeżeli lekarz stwierdzi, że stan zdrowia pacjenta czasowo uniemożliwia mu wykonywanie pracy. Sama nieprzespana noc nie oznacza jednak automatycznie prawa do L4.
Znaczenie mają nasilenie i czas trwania objawów, przyczyna problemu oraz charakter pracy. Brak snu może pogarszać koncentrację, pamięć i czas reakcji. Szczególne zagrożenie pojawia się u osób prowadzących pojazdy, obsługujących maszyny, pracujących na wysokości lub odpowiadających za bezpieczeństwo innych.
Z lekarzem należy porozmawiać, gdy problemy ze snem utrzymują się przez kilka tygodni, regularnie wracają albo wyraźnie utrudniają codzienne funkcjonowanie. Konsultacji wymagają również:
- zasypianie podczas pracy lub prowadzenia samochodu;
- głośne chrapanie i przerwy w oddychaniu zauważone przez bliskich;
- budzenie się z uczuciem duszności;
- silna senność mimo wystarczająco długiego pobytu w łóżku;
- obniżony nastrój, nasilony lęk lub trudności z wykonywaniem zwykłych obowiązków.
Lekarz może sprawdzić, czy za problemami nie stoją m.in. bezdech senny, zaburzenia nastroju, choroby tarczycy, przyjmowane leki albo zespół niespokojnych nóg. U kobiet po 40. roku życia sen może pogorszyć się również w okresie okołomenopauzalnym, zwłaszcza gdy występują uderzenia gorąca i nocne poty.
Co można zrobić, gdy problemy ze snem dopiero się zaczynają?
Przy krótkotrwałych trudnościach warto zacząć od uporządkowania pory wstawania i zasypiania. Duże różnice między dniami roboczymi a weekendem mogą dodatkowo rozregulować rytm snu.
Pomóc może także:
- wstawanie codziennie o zbliżonej godzinie;
- unikanie kawy, mocnej herbaty i napojów energetycznych wieczorem;
- ograniczenie alkoholu, który sprzyja nocnym wybudzeniom;
- rezygnacja z długich i późnych drzemek;
- regularna aktywność fizyczna;
- ograniczenie korzystania z telefonu przed snem;
- zadbanie o ciemną, cichą i niezbyt ciepłą sypialnię.
Jeżeli trudności nie ustępują, nie należy miesiącami sięgać na własną rękę po środki nasenne. Niektóre preparaty powodują senność następnego dnia, mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami albo prowadzić do uzależnienia. Przedłużające się problemy wymagają ustalenia przyczyny i dobrania odpowiedniego leczenia.
Źródła:
- Portal Statystyczny ZUS, "Absencja chorobowa z tytułu choroby własnej osób ubezpieczonych w ZUS według jednostek chorobowych";
- zestawienia ZUS według jednostek chorobowych za 2024 i 2025 rok;
- zestawienia ZUS za I i II kwartał 2025 oraz I i II kwartał 2026 roku.
Czytaj także: Źle śpisz po 50.? Możesz wcześniej wypaść z rynku pracy
