zdrowie

Naukowcy z ETH Zurich wskazali nowy mechanizm, który może mieć znaczenie w chorobie Alzheimera. Chodzi o białko GRK2, które po utracie aktywności zaczyna tworzyć szkodliwe skupiska w komórkach nerwowych. Eksperymentalny związek nazwany Compound 10 ograniczał ten proces u myszy i spowalniał obumieranie neuronów. Na razie nie jest to jednak lek dla ludzi.

Niewielki pojemnik, karta z informacjami o zdrowiu i naklejka umieszczona na lodówce. Tak wygląda Pudełko Życia, które może ułatwić służbom zdobycie ważnych informacji, gdy chory straci przytomność albo nie będzie w stanie odpowiadać na pytania. W części polskich miast i gmin gotowe zestawy można dostać bezpłatnie. Można je również przygotować samodzielnie.

Wizyta u lekarza rodzinnego nie zawsze jest konieczna, aby dostać się do specjalisty w ramach NFZ. Bez skierowania można zapisać się nie tylko do ginekologa, psychiatry czy dentysty. Od września 2025 roku lista obejmuje także psychologa, optometrystę oraz lekarza medycyny sportowej. Brak skierowania nie oznacza jednak przyjęcia bez kolejki.

Truskawki, szpinak i słodka papryka znalazły się na liście produktów, które mogą zwiększać kontakt organizmu z pozostałościami pestycydów. Nie oznacza to jednak, że ich jedzenie prowadzi do zatrucia albo rozwoju choroby. Najnowsze europejskie dane pokazują, że zdecydowana większość kontrolowanej żywności spełnia normy, choć ślady różnych substancji nadal są wykrywane.

Zmęczenie po nieprzespanej nocy, stresującym dniu albo intensywnym wysiłku zwykle nie jest powodem do niepokoju. Gorzej, gdy brak energii utrzymuje się mimo odpoczynku i zaczyna przeszkadzać w pracy, prowadzeniu domu czy zwykłym wyjściu na spacer. Dietetyczka kliniczna wskazuje osiem składników, których niedobór może objawiać się przewlekłym osłabieniem. Lista wymaga jednak ważnego dopowiedzenia: zmęczenie jest objawem wielu różnych problemów i nie powinno być automatycznie leczone suplementami.

Warzywa, owoce, ryby, orzechy, rośliny strączkowe i pełnoziarniste produkty zwykle kojarzą się z sercem, cholesterolem i odchudzaniem. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że sposób jedzenia może mieć znaczenie także dla mózgu. Nowa analiza opublikowana w "JAMA Network Open" wskazuje, że dieta o niższym potencjale zapalnym była powiązana z mniejszym ryzykiem demencji u osób starszych. Co ważne, zależność widziano także u osób z biologicznymi markerami podwyższonego ryzyka choroby Alzheimera.

Latem łatwiej o swędzenie, pieczenie i podrażnienia okolic intymnych. Winny nie zawsze jest basen czy morze, ale często mokry kostium, pot, obcisłe ubrania i zbyt agresywna higiena. Objawy bywają mylące, bo nie każda infekcja intymna jest grzybicą. Dlatego warto wiedzieć, kiedy wystarczy zmiana nawyków, a kiedy lepiej zgłosić się do ginekologa.

Latem obiad w wielu polskich domach wyglądał inaczej niż dziś. Nie musiał być wyszukany, idealnie podany ani inspirowany kuchniami świata. Wystarczały truskawki, młode ziemniaki, koperek, jajka, twaróg, śmietana albo kapusta z ogródka. Dla dzieci z lat 80. i 90. właśnie tak pachniały wakacje: słodko od owoców, świeżo od koperku, trochę stołówkowo, ale przede wszystkim domowo.

Szczepienia nadal są jedną z najważniejszych form ochrony seniorów przed ciężkimi infekcjami. Problem w tym, że u części osób po 65. roku życia organizm nie buduje tak silnej odpowiedzi, jak u młodszych. Nowe badanie pokazuje, że przyczyną może być nie tylko metryka, ale biologiczne starzenie komórek odpornościowych. Naukowcy sprawdzili naturalny związek, który może pomóc właśnie tej grupie seniorów, u której odpowiedź po szczepieniu jest najsłabsza.

Upał nie jest tylko kwestią dyskomfortu. Gdy temperatura rośnie, organizm zaczyna walczyć o utrzymanie stałej temperatury wewnętrznej. Rozszerzają się naczynia krwionośne, serce pracuje mocniej, a wraz z potem tracimy wodę i sole mineralne. U zdrowej osoby może skończyć się zmęczeniem i bólem głowy, ale u seniorów, dzieci i osób przewlekle chorych gorąco bywa realnym zagrożeniem.

Ebola kojarzy się z ostrą, śmiertelnie groźną infekcją. Naukowcy pokazują jednak, że problem nie zawsze kończy się wraz z wyzdrowieniem. W laboratoryjnym modelu ludzkiej tkanki mózgowej wirus potrafił utrzymywać aktywną infekcję przez 120 dni. To nie powód do paniki, ale ważna wskazówka dla lekarzy i epidemiologów.

Problemy z pamięcią nie zawsze są pierwszym sygnałem choroby Alzheimera. Naukowcy coraz częściej zwracają uwagę na węch, bo osłabione wyczuwanie zapachów może pojawiać się wcześniej niż wyraźne kłopoty z myśleniem. Nie oznacza to, że każda osoba, która gorzej czuje kawę, perfumy albo jedzenie, ma demencję. Ale gdy zmiana utrzymuje się długo i dochodzą do niej inne objawy, lepiej jej nie bagatelizować.

Po 40. urodzinach ciało nie zmienia się z dnia na dzień. Nie ma magicznej granicy, po której nagle "wszystko się sypie". Ale wiele kobiet zaczyna zauważać drobne sygnały: trudniej zrzucić kilka kilogramów, sen jest płytszy, miesiączki stają się mniej przewidywalne, a skóra szybciej pokazuje zmęczenie. To nie powód do paniki, ale moment, w którym warto lepiej słuchać organizmu.

Tabletka na alergię, coś na sen, lek na pęcherz albo preparat na chorobę lokomocyjną — wiele osób ma takie środki w domowej apteczce. Problem nie polega na tym, że każdy z nich jest groźny. Ważne jest raczej to, jak długo są stosowane, w jakim wieku jest pacjent i czy nie nakładają się z innymi lekami. U seniorów szczególną uwagę zwraca się na preparaty o działaniu antycholinergicznym, które mogą wpływać na pamięć, koncentrację i ogólne samopoczucie.

Po 60. roku życia badania profilaktyczne nadal mogą mieć ogromne znaczenie. Nie chodzi jednak o to, żeby robić wszystko naraz i dla świętego spokoju. Część badań warto wykonać regularnie, inne trzeba omówić z lekarzem. Liczy się wiek, stan zdrowia, wcześniejsze wyniki i objawy.

Nieprzyjemny zapach z pępka najczęściej nie oznacza nic groźnego. Zwykle chodzi o pot, sebum, martwy naskórek, włókna z ubrań i bakterie, które gromadzą się w zagłębieniu skóry. Problem zaczyna się wtedy, gdy oprócz zapachu pojawia się wydzielina, ból, zaczerwienienie albo świąd. Wtedy pępek może wymagać nie tylko dokładniejszej higieny, ale też konsultacji z lekarzem.

Menopauza nie zawsze wymaga leczenia, ale jej objawy potrafią mocno obniżyć komfort życia. Uderzenia gorąca, nocne poty, bezsenność, spadek energii czy suchość pochwy nie są drobiazgiem. Dlatego wiele kobiet sięga po fitoestrogeny, adaptogeny i suplementy na menopauzę. Warto jednak wiedzieć, co rzeczywiście mogą wspierać, a czego nie powinny zastępować.

Osa nie gryzie, tylko żądli — i potrafi zrobić to więcej niż raz. Najczęściej kończy się bólem, zaczerwienieniem, pieczeniem i obrzękiem w miejscu użądlenia. Zwykle nie jest to groźne, ale są sytuacje, w których nie warto czekać ani ratować się domowymi sposobami. Najważniejsze jest szybkie schłodzenie skóry, obserwacja reakcji organizmu i rozpoznanie objawów alergii.

Najpierw pojawia się rozbicie, gorączka, ból mięśni, brak apetytu, nudności albo ból brzucha. Łatwo uznać, że to zwykła infekcja, zatrucie albo przemęczenie po kilku cięższych dniach. Przy WZW A problem nie zaczyna się jednak w gardle ani w nosie, tylko w wątrobie. Choroba bywa podstępna, bo przez pewien czas może wyglądać bardzo niewinnie. Zakażona osoba może przenosić wirusa, zanim sama zorientuje się, co dzieje się w organizmie.

Brzmi jak wymysł z Internetu. Światowy Dzień Jazdy Nago na Rowerze łatwo potraktować jak absurdalną ciekawostkę, ale w Polsce ten temat ma drugie dno. Bo u nas rowerzysta nadal często bywa na drodze niechcianym gościem, a nie równoprawnym uczestnikiem ruchu. I właśnie dlatego to dziwne święto może być dobrym pretekstem do rozmowy o czymś znacznie poważniejszym niż brak ubrania.

Frytki od dawna uchodzą za mniej zdrowy dodatek do posiłku, ale nowe badanie pokazuje, że problem nie sprowadza się do samych ziemniaków. Naukowcy przeanalizowali dane ponad 205 tys. osób i sprawdzili, jak różne formy ziemniaków wiążą się z ryzykiem cukrzycy typu 2. Najwyraźniejszy związek dotyczył frytek, a nie ziemniaków gotowanych, pieczonych czy puree. To nie dowód, że jedna porcja frytek powoduje chorobę, ale mocny argument, by nie traktować ich jako zwykłego dodatku kilka razy w tygodniu.

Kawa wielu osobom kojarzy się głównie z porannym pobudzeniem. Tymczasem coraz więcej badań pokazuje, że ten popularny napój może mieć znaczenie także dla zdrowia wątroby. Nie chodzi jednak o kawę z syropem, bitą śmietaną i dużą ilością cukru. Najciekawsze dane dotyczą regularnego picia zwykłej kawy — czarnej, filtrowanej, instant lub espresso.

Rzeżączka i kiła osiągnęły w Europie najwyższy poziom od ponad dekady. Najnowsze dane Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób pokazują, że w 2024 roku w krajach UE/EOG nadal rosła liczba zgłoszonych przypadków bakteryjnych infekcji przenoszonych drogą płciową. Szczególnie niepokojący jest wzrost kiły wrodzonej, czyli zakażenia, które może zostać przeniesione z matki na dziecko w czasie ciąży. Eksperci przypominają: testy, szybkie leczenie i prezerwatywy przy nowych lub wielu partnerach nadal są podstawą ochrony zdrowia seksualnego.

Nowe badanie może zmienić sposób leczenia części osób z rakiem piersi. Chodzi o test genetyczny Prosigna, który pomaga ocenić, czy pacjentka rzeczywiście potrzebuje chemioterapii po operacji. W dużym międzynarodowym badaniu część chorych leczonych bez chemioterapii miała po pięciu latach bardzo podobne wyniki do osób, które ją otrzymały. To ważne, bo chemioterapia bywa konieczna, ale dla niektórych pacjentek może oznaczać duże obciążenie bez wyraźnej dodatkowej korzyści.

Hulajnoga elektryczna dla dorosłego nie powinna być wybierana wyłącznie po cenie, wyglądzie i zasięgu. Liczy się masa użytkownika, hamulce, koła, realny dystans na jednym ładowaniu i to, czy dany model spełnia warunki legalnej jazdy po drogach publicznych.