Uderzenia gorąca a stłuszczenie wątroby. Naukowcy widzą związek

Uderzenia gorąca i nocne poty kojarzą się przede wszystkim z menopauzą. Naukowcy zwracają jednak uwagę, że ich nasilenie może mieć związek także ze zdrowiem metabolicznym.

Czytaj też: Menopauza a sen i nastrój. Metaanaliza ponad miliona kobiet

W czerwcu 2026 roku w czasopiśmie "Endocrines" ukazał się przegląd badań dotyczących związku między objawami menopauzy a metabolicznym stłuszczeniem wątroby.

Chodzi o chorobę określaną skrótem MASLD (ang. Metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease), czyli stłuszczeniową chorobę wątroby związaną z zaburzeniami metabolicznymi. Rozwija się wtedy, gdy w komórkach wątroby odkłada się zbyt dużo tłuszczu, a jednocześnie występuje co najmniej jeden czynnik metaboliczny, np. nadwaga lub otyłość brzuszna, podwyższony poziom cukru we krwi, nadciśnienie, wysoki poziom trójglicerydów albo nieprawidłowy poziom "dobrego" cholesterolu HDL. Choroba może przez długi czas nie dawać wyraźnych objawów, dlatego bywa wykrywana przypadkowo podczas badań krwi lub USG jamy brzusznej.

Autorzy przeglądu znaleźli pięć badań przeprowadzonych w Korei Południowej, Grecji i Stanach Zjednoczonych. We wszystkich oceniano zarówno stan wątroby, jak i objawy takie jak uderzenia gorąca czy nocne poty.

Wyniki wskazywały na podobny kierunek: kobiety z bardziej nasilonymi uderzeniami gorąca i nocnymi potami częściej miały stłuszczenie wątroby lub wskaźniki sugerujące większe prawdopodobieństwo jego występowania.

Dobrze pokazuje to badanie 1793 kobiet po menopauzie w wieku od 45 do 65 lat.

Stłuszczenie wątroby wykryte w badaniu USG występowało u:

• 31,7 proc. kobiet bez uderzeń gorąca i podobnych objawów,
• 34,9 proc. kobiet z łagodnymi objawami,
• 39,1 proc. kobiet z umiarkowanymi lub silnymi objawami.

Po uwzględnieniu m.in. wieku, otyłości brzusznej, aktywności fizycznej, palenia, spożycia alkoholu i insulinooporności umiarkowane lub silne objawy były związane z 50 proc. wyższymi szansami występowania stłuszczenia wątroby.

Co ciekawe, podobną zależność zaobserwowano nie tylko u kobiet z nadwagą.

W innym badaniu uczestniczyły 4242 kobiety przed menopauzą, których średni wiek wynosił 45,4 roku.

Naukowcy porównali kobiety szczupłe i z nadwagą, ze stłuszczeniem wątroby i bez niego. U szczupłych kobiet ze stłuszczeniem wątroby umiarkowane lub silne uderzenia gorąca i nocne poty występowały o 73 proc. częściej niż u szczupłych kobiet bez stłuszczenia.

Najczęściej takie objawy występowały jednak u kobiet, które jednocześnie miały nadwagę i stłuszczenie wątroby.

To ważna obserwacja. Pokazuje, że sama prawidłowa masa ciała nie wyklucza problemów metabolicznych.

Dlaczego w ogóle uderzenia gorąca miałyby mieć związek z wątrobą? Naukowcy wskazują, że oba zjawiska mogą mieć częściowo wspólne podłoże.

W okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie spada poziom estrogenów. Jednocześnie u części kobiet zmienia się sposób odkładania tłuszczu. Więcej może gromadzić się go w okolicy brzucha i narządów wewnętrznych.

Mogą też pojawiać się:

• większa insulinooporność,
• niekorzystne zmiany poziomu cholesterolu i trójglicerydów,
• wzrost ciśnienia,
• przewlekły stan zapalny.

Te same zaburzenia mają znaczenie w rozwoju metabolicznego stłuszczenia wątroby.

Autorzy przeglądu uważają więc, że nasilone uderzenia gorąca mogą w niektórych przypadkach towarzyszyć szerszym zmianom metabolicznym zachodzącym w organizmie kobiety w średnim wieku.

Nie wszystkie wyniki były równie jednoznaczne.

W badaniu przeprowadzonym przez naukowców z Mayo Clinic uczestniczyło 4599 kobiet w wieku 45–60 lat. U 304, czyli około 7 proc., rozpoznano metaboliczne stłuszczenie wątroby.

Początkowo kobiety z tą chorobą częściej zgłaszały silne lub bardzo silne uderzenia gorąca i inne podobne objawy.

Po uwzględnieniu BMI zależność przestała być jednak istotna statystycznie. Podobnie stało się po uwzględnieniu nadciśnienia.

Zdaniem autorów oznacza to, że część obserwowanego związku może wynikać właśnie ze wspólnych problemów metabolicznych, a nie z bezpośredniego związku między uderzeniami gorąca a chorobą wątroby.

Nie. Uderzenia gorąca i nocne poty są bardzo częste podczas menopauzy. Ich występowanie samo w sobie nie oznacza, że kobieta ma stłuszczenie wątroby.

Nowy przegląd zwraca jednak uwagę na coś innego: bardzo nasilonych objawów menopauzy być może nie należy rozpatrywać wyłącznie w kategoriach hormonów.

Mogą być okazją, aby przyjrzeć się również zdrowiu metabolicznemu – szczególnie jeśli występują dodatkowe czynniki takie jak:

• nadwaga lub duży obwód talii,
• podwyższony cukier,
• wysokie ciśnienie,
• nieprawidłowy cholesterol lub trójglicerydy.

Autorzy przeglądu podkreślają, że dowody są na razie ograniczone. Do analizy udało się włączyć zaledwie pięć badań, a większość dostępnych danych nie pozwala ustalić, co pojawia się pierwsze.

Nie można więc powiedzieć, że uderzenia gorąca prowadzą do stłuszczenia wątroby ani że stłuszczenie wątroby wywołuje uderzenia gorąca. Naukowcy widzą jednak wystarczająco powtarzalny związek, aby sprawdzić go w kolejnych, długoterminowych badaniach.

Silne uderzenia gorąca mogą być jednym z sygnałów, że warto spojrzeć szerzej na zdrowie metaboliczne kobiety, a nie tylko na same objawy menopauzy.

Źródła:

• Ntikoudi A. i wsp., Association Between Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease (MASLD) and Vasomotor Symptoms: A Scoping Review, "Endocrines", 2026; 7(2):27. Przegląd obejmował 5 badań przekrojowych dotyczących związku uderzeń gorąca i nocnych potów ze stłuszczeniem wątroby.
• Ryu K.J. i wsp., Moderate to severe vasomotor symptoms are risk factors for non-alcoholic fatty liver disease in postmenopausal women, "Maturitas", 2018; 117:22–28. Badanie 1793 kobiet po menopauzie.
• The association between metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease diagnosis and vasomotor symptoms in midlife women, badanie obejmujące 4599 kobiet, w tym 304 z rozpoznanym MASLD. Po uwzględnieniu BMI i nadciśnienia związek nie był już istotny statystycznie.